Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Andrzej III (król Węgier 1290–1301)

Litografia przedstawiająca Andrzeja III.

fot.Josef Kriehuber/domena publiczna Litografia przedstawiająca Andrzeja III.

Andrzej III (ur. miedzy 1265 a 1270, zm. 14 1 1301 w Budzie) – ostatni król węgierski z dynastii Arpadów, panował w latach 1290–1301. Wnuk Andrzeja II, syn Stefana Pogrobowca i Tomasiny Morosini. W 1290 roku ożeniony z Fenenną, córką Siemomysła, księcia kujawskiego, w 1296 roku – z Agnieszką, córką Albrechta I Habsburga, króla niemieckiego. Z pierwszego małżeństwa urodziła się córka, bł. Elżbieta z Töss, dominikanka. Pochowany w Budzie w kościele minorytów.

Elekcja Andrzeja (koronowano go 13 VII 1290 w Székesfehérvár) po zamordowaniu Władysława IV przypadła na okres całkowitego upadku prestiżu władzy monarszej i wzrostu znaczenia możnowładztwa. Wybierając go na tron węgierski przewidywano, że stanie się on narzędziem w ręku najbardziej wpływowych rodów, zwłaszcza że pretensje do korony św. Stefana zgłosili Albrecht Habsburg i Andegawenowie. Ci ostatni, po kądzieli spokrewnieni z Arpadami (Karol II Kulawy ożenił się z Marią, wnuczką Béli IV), w osobach Karola Martela, a od 1295 roku Karola Roberta, uzyskując poparcie papiestwa, stwarzali najpoważniejsze zagrożenie.

W polityce zagranicznej, wprawdzie bez spektakularnych sukcesów, udało się Andrzejowi uregulować stosunki z Habsburgami (od 1291) i Przemyślidami (w 1298 zaręczyny Wacława III z Elżbietą, córką Andrzeja). Na Węgrzech zaś, próbując wyzwolić się spod wpływu możnych, oparł swe rządy na szlachcie. Zwołał pierwszy ogólnokrajowy sejm, który przyniósł jednak Andrzejowi problematyczne zwycięstwo. Powołano stałą radę, bez której król nie mógł niczego postanowić. Oznaczało to, że z jednego uzależnienia Andrzej popadał w inne. Wprawdzie jego śmierć na długi czas przekreśliła te postanowienia, gdyż Węgry pogrążyły się w walce o następstwo tronu, ale rozwój monarchii stanowej stał się faktem.

Andrzej III był ostatnim męskim przedstawicielem rodu Arpadów. Obejmując tron węgierski, zastał kraj zanarchizowany, zaś władzę monarszą pozbawioną autorytetu. Jego jedenastoletnie rządy nie mogły niczego zmienić. Procesy decentralizacji były zbyt mocno zaawansowane, a sam Andrzej nie był na tyle wybitną osobowością, by się im przeciwstawić. Śmierć króla przyniosła całkowite rozprzężenie. Węgry pogrążyły się w konfliktach między możnymi rodami.

Autor hasła:

Jarosław Nikodem – doktor habilitowany, historyk mediewista, związany z Instytutem Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autor prac poświęconych m. in. późnośredniowiecznej historii Polski i Litwy. Współautor „Słownika władców Europy średniowiecznej” oraz „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej”.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.