Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Jan II Książę Doskonały (król Portugalii 1481–1495)

Portret Jana II Księcia Doskonałego.

fot.domena publiczna Portret Jana II Księcia Doskonałego.

Jan II, zw. Księciem Doskonałym (ur. 3 V 1455 w Lizbonie, zm. 25 X 1495 w Alvora) – król Portugalii od 1481 roku z dynastii Aviz. Syn Alfonsa V Afrykańczyka, króla Portugalii, i Izabeli, córki Piotra, księcia Coimbry. Z małżeństwa z Eleonorą (1458–1525), córką Ferdynanda, księcia Viseu, miał syna Alfonsa, który zabił się spadłszy z konia w 1491 roku. Na swego następcę desygnował szwagra, Manuela. Pochowany w klasztorze dominikanów pod wezwaniem Matki Boskiej od Zwycięstwa w Batalha.

Swój przydomek uzyskał już w okresie młodzieńczym dzięki wybitnym uzdolnieniom organizacyjnym i niezwykłej energii. Brał udział w podboju Maroka, odznaczając się w 1471 roku przy zdobyciu Arzili. W 1474 roku przejął kierowanie ekspansją zamorską PortugaIii, a następnie cały zarząd handlu z Afryką. W 1475 roku zyskał faktyczną władzę w Portugalii.

Rządził samodzielnie państwem podczas wyprawy ojca do Kastylii (1475–1476) i jego podróży do Francji (1477). Po śmierci Alfonsa V przystąpił do odbudowy autorytetu władzy królewskiej, rewindykacji dóbr i uprawnień Korony, zawłaszczonych przez możnowładców. W latach 1481–1482 podjął kroki wymierzone w przywileje feudalne szlachty i Kościoła, m.in. przydzielił do majątków magnackich i kościelnych specjalnych urzędników królewskich, tzw. corregedores, by stali tam na straży prawa.

W odpowiedzi na posunięcia królewskie uaktywniła się opozycja feudalna, która zawiązała spisek w porozumieniu z Kastylią. Jan wykrył to sprzysiężenie i rozprawił się surowo z arystokratami, skazując na śmierć w 1483 roku przywódców spisku, m.in. spokrewnionego z rodziną królewską Ferdynanda II, księcia Bragança. W 1484 roku zgładził organizatorów nowego spisku na swoje życie, wśród których znajdował się szwagier króla Diego, książę Viseu, i Garcia de Meneses, biskup Evory. Represje te złamały opozycję i pozwoliły Janowi na powiększenie dóbr królewskich o skonfiskowane majątki najzamożniejszych rodzin w kraju.

Z podobną konsekwencją król lansował plan ekspansji portugalskiej w Afryce. Zakładał na zachodnich wybrzeżach Afryki faktorie handlowe i twierdze, rozwinął na wielką skalę import złota i niewolników. Organizował także ekspedycje morskie w poszukiwaniu drogi do Indii. W latach 1482 i 1485–1486 wysyłał w tym celu Diego Cão, dzięki któremu odkryto ujście rzeki Kongo i podporządkowano Portugalii królestwo o tej samej nazwie.

Odkrycia geograficzne kontynuował w imieniu króla Bartolomeo Diaz. Dowodzona przez niego flota opłynęła w 1488 roku Przylądek Dobrej Nadziei. Dotarcie do Indii stało się kwestią najbliższych lat i dlatego zapewne monarcha portugalski dwukrotnie odrzucił oferty składane przez Krzysztofa Kolumba, który zamierzał dostać się do Indii, płynąc w kierunku zachodnim.

Po powrocie Kolumba z pierwszej wyprawy do Ameryki (1493) Jan zgłosił swe pretensje do odkrytych terenów i podjął przygotowania do wojny z Kastylią. 7 czerwca 1494 roku zawarł z Królami Katolickimi Izabelą i Ferdynandem traktat w Tordesillas, zapewniający Portugalii wyłączną strefę wpływów na obszarze Afryki i Oceanu Indyjskiego.

Panowanie Jana II przyniosło rozkwit sztuk pięknych, nauki i gospodarki. Dzięki obfitości złota król przeprowadził stabilizację pieniądza i rozpoczął bicie złotego cruzado. Przyjął do Portugalii Żydów, wypędzonych w 1492 roku z Kastylii i Aragonii.

Autor hasła:

Andrzej Kamieński – doktor habilitowany, historyk specjalizujący się w historii nowożytnej, związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Autor wielu publikacji poświęconych m. in. dynastii Hohenzollernów. Współautor „Słownika władców Europ średniowiecznej”, „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej” oraz „Słownika władców polskich”.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.