Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Jan II Komnen (cesarz bizantyński 1118-1143)

Jan II Komnen (for. domena publiczna)

fot.domena publiczna Jan II Komnen (for. domena publiczna)

Jan II Komnen (ur. 13 IX 1087 w Konstantynopolu, zm. 8 IV 1143) – cesarz bizantyński od 15 sierpnia 1118 r. Syn Aleksego I i Ireny Dukas. Ożeniony z Ireną, z którą miał córki: Marię, Annę, Eudokię, Teodorę oraz synów: Aleksego (ożeniony z Ireną, księżniczką ruską), Andronika, Izaaka i Manuela I Komnena.

Jan został sukcesorem swego ojca, Aleksego I, mimo sprzeciwów wdowy, Ireny Dukainy (Dukas), i siostry, Anny Komneny. Historiografia bizantyńska pozostawiła bardzo krótki opis jego rządów, w związku z czym jego polityka wewnętrzna jest mało znana. Do najwierniejszych sług Jana należał Jan Aksuch, z pochodzenia Turek. Cesarz podniósł go do godności wielkiego domestikosa. Po ustabilizowaniu swej władzy przeprowadził w latach 1119-1120 wyprawy wojenne do Anatolii i odzyskał miasta nad górnym Meandrem. Nie zdołał jednak w pełni wykorzystać przejęcia inicjatywy politycznej w tym rejonie, gdyż gwałtownie załamały się fronty europejskie, zwłaszcza na Bałkanach. Dopiero w 1132 r. mógł powrócić do działań na tym froncie.

W 1122 r. granicę na Dunaju przełamali Pieczyngowie i Kumanowie. Podjęto próbę rozwiązania konfliktu na drodze dyplomatycznej, ale ostatecznie doszło do bitwy w pobliżu Beroi. Szalę zwycięstwa na stronę Bizantyńczyków przechylili Waregowie. W 1128 r. nastąpiło starcie nad Dunajem z Węgrami. Z zamieszania skorzystali Serbowie, którzy wyemancypowali się spod władzy bizantyńskiej. Pogorszyły się stosunki z Wenecjanami, gdyż Jan nie odnowił porozumienia zawartego przez swojego ojca. Kiedy Wenecjanie faktycznie przejęli kontrolę nad wieloma wyspami Morza Egejskiego, zmuszony był jednak w 1126 r. uznać poprzednie przywileje.

Wspólny interes polityczny Wschodu i Zachodu uwidocznił się, kiedy Roger z Sycylii odbudował potęgę Normanów. Stawiało to pod znakiem zapytania bizantyńskie panowanie nad Sycylią i południową Italią oraz otwierało groźbę inwazji na Albanię. W takich okolicznościach Jan wsparł wyprawę cesarza niemieckiego Lotara; wspólna wyprawa w 1136 r. dotarła aż do Barii. Sojusz dwóch cesarzy miał być przypieczętowany małżeństwem syna Jana, Manuela, z niemiecką księżniczką Ireną (Bertą von Salzbach). Zmagania na wielu frontach doprowadziły do tego, że kolejne fortece w Cylicji przeszły w ręce łacinników i książąt armeńskich. Ich rewindykacja stała się możliwa w 1138 r., kiedy Rajmund z Poitiers (zięć Boemunda II) nie był w stanie obronić Antiochii.

Złożenie hołdu lennego Janowi powitano jako natychmiastowy impuls do podjęcia wspólnej akcji przeciwko muzułmanom. Dwuletnia kampania nie przyniosła jednak trwałych skutków, gdyż wiele ufortyfikowanych miast, zwłaszcza Aleppo, okazało się nie do zdobycia. Koncentracja sił na tym froncie skłoniła Turków do dalszych ataków. Cesarz na polowaniu zranił się zatrutą strzałą w kciuk i w kilka dni później zmarł.

Literatura:

  • M. Angold, Cesarstwo bizantyńskie 1025-1204. Historia polityczna, Warszawa 1993, s. 171 – 181.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Autor hasła:

Kazimierz Ilski – profesor doktor habilitowany, historyk specjalizujący się w historii starożytnej, związany z Instytutem Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Specjalizuje się w historii Kościoła Wschodniego i Bizancjum. Współautor „Słownika władców Europy średniowiecznej” oraz „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej”.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.