Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Jakub IV (król Szkocji 1488–1513)

Jakub IV (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Jakub IV (fot. domena publiczna)

Jakub IV (ur. 17 III 1473, zm. 9 IX 1513 pod Flodden) – król Szkocji od 1488 r. Syn Jakuba III, króla Szkocji, i Małgorzaty, córki Chrystiana I, króla Danii, Norwegii i Szwecji. Ze związku małżeńskiego z Małgorzatą Tudor (1489-1541) miał syna Jakuba V (1512-1542), od 1513 r. króla Szkocji. Rzekome szczątki Jakuba spoczywają w kościele Św. Michała przy Wood Street w londyńskiej dzielnicy City.

W 1488 r. przyłączył się do zbuntowanego przeciw ojcu możnowładztwa. Wstąpił na tron po pokonaniu armii królewskiej w bitwie pod Sauchieburn i zgładzeniu Jakuba III podczas ucieczki z pola walki (2 VI 1488). Władał wieloma językami, był mecenasem nauk i sztuk. Opiekował się znanym poetą szkockim Williamem Dunbarem. W 1495 r. założył uniwersytet w Aberdeen, a w 1496 r. przeforsował uchwalenie „Aktu edukacyjnego” (Education Act), nakazującego wszystkim baronom i właścicielom ziemskim posyłanie swych najstarszych synów do szkół w celu nauki łaciny, sztuk wyzwolonych i prawa.

Decydował o nominacjach biskupów i opatów, np. w 1504 r. mianował swego nieślubnego syna, jedenastoletniego Aleksandra arcybiskupem Saint Andrews. W 1492 r. doprowadził do ustanowienia arcybiskupstwa w Glasgow. Wzmocnił obronność kraju, tworząc podstawę stałej armii. Zorganizował flotę wojenną i rozbudował artylerię. Wzniósł pałac w Holyrood i uczynił go główną rezydencją królewską. Poskromił zbuntowanych panów z północy kraju. Przyłączył do Szkocji Hebrydy (po ujarzmieniu ostatniego lorda Hebrydów, Jana II, w 1493).

Przejawiał dużą aktywność na arenie międzynarodowej. Wspierał Danię w tłumieniu powstania Szwedów (1501) i w wojnie z Hanzą. Prowadził wojny z Anglią. W 1495 r. poparł pretendenta do tronu angielskiego, Perkina Warbecka, a jesienią 1496 r. najechał na północną Anglię. Dzięki pośrednictwu władcy hiszpańskiego Ferdynanda Katolickiego zawarł 30 września 1497 r. w Ayton siedmioletni rozejm z Anglią.

W 1502 r. podpisał traktat o wiecznym pokoju z Anglią, na mocy którego w następnym roku ożenił się z córką króla angielskiego Henryka VII, Małgorzatą Tudor (8 VIII 1503). Małżeństwo to miało dalekosiężne skutki, gdyż sto lat później prawnuk tej pary, Jakub VI Stuart, objął tron angielski. W 1512 r. Jakub IV zawarł alians z królem Francji Ludwikiem XII. Wobec napaści monarchy angielskiego Henryka VIII na Francję, złamał postanowienia traktatu z 1502 r. i najechał Anglię (1513). Zginął w bitwie pod Flodden, zakończonej klęską Szkotów.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Autor hasła:

Andrzej Kamieński – doktor habilitowany, historyk specjalizujący się w historii nowożytnej, związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Autor wielu publikacji poświęconych m. in. dynastii Hohenzollernów. Współautor „Słownika władców Europ średniowiecznej”, „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej” oraz „Słownika władców polskich”.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.