Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Franciszek II Walezjusz (król Francji 1559–1560)

Portret Franciszka II Walezjusza.

fot.François Clouet/domena publiczna Portret Franciszka II Walezjusza.

Franciszek II de Valois (ur. 19 I 1544 w Fontainebleau, zm. 5 XII 1560 w Orleanie) – król Francji w latach 1559–1560 z dynastii Walezjuszy. Syn Henryka II de Valois, króla Francji, i Katarzyny Medycejskiej (de Medici). Ożeniony 24 maja 1558 roku z Marią Stuart, królową Szkocji, córką Jakuba V, króla Szkocji, i Marii Lotaryńskiej z domu de Guise. Zmarł bezpotomnie.

Objął tron Francji w wieku piętnastu lat, po nagłej śmierci ojca. Formalnie był od dwóch lat pełnoletni, a od roku żonaty z Marią Stuart. Faktycznie jednak doszło do wprowadzenia w królestwie rodzaju regencji, sprawowanej przez arcykatolickich Gwizjuszy, wujów królowej Marii (braci: gen. Franciszka de Guise i Karola de Guise, kardynała Lotaryngii). Mieli oni decydujący wpływ na rządy; prowadzili politykę antyprotestancką, dbając o wcielenie w życie edyktu Henryka II z 1559 roku, nakazującego wszelkimi metodami wytępienie herezji we Francji.

Równocześnie ich polityka szukania oszczędności dla odbudowania skarbu królewskiego, która faworyzowała ich stronników i uszczuplała stan armii, wywołała skierowany przeciw nim opór części szlachty. Wielu zdemobilizowanych żołnierzy przechodziło na protestantyzm. Na czele opozycji – jak za Henryka II – stał konetabl Anne de Montmorency, a za nim Burbonowie.

Młodociany Franciszek II nie był w stanie zapanować nad konfliktem rywalizujących fakcji możnowładczych. Również królowa-matka Katarzyna Medycejska nie miała wpływu na syna. W tej sytuacji doszło do zawiązania przez opozycję (tym razem z księciem Ludwikiem de Condé na czele), głównie protestantów, ale i katolików, spisku przeciw Gwizjuszom jako tyranom, którzy zawładnęli królem. Franciszek II miał być, po wymordowaniu książąt de Guise, kierowany przez Burbonów. Spisek, zwany tumultem w Amboise (II–III 1560), został odkryty i rozbity przez Gwizjuszy; jego uczestników spotkały krwawe represje (sam Ludwik de Condé ocalał).

Zmieniła się jednak sytuacja polityczna. U boku Franciszka II wzrosła teraz rola Katarzyny Medycejskiej, osłabły natomiast wpływy Gwizjuszy. Kanclerzem Francji mianowany został, znany z umiarkowania w kwestiach polityki i religii, Michał de I’Hospital. Edykt z Romorantin (V 1560) kończył okres krwawych prześladowań ustanawiał swobodę wyznania, chociaż odmawiał hugenotom wolności kultu. Zwołano zgromadzenie notablów (VIII 1560), które mogło wyrażać głosy opozycji. Zapowiedziano na grudzień zebranie Stanów Generalnych. Franciszek II już go jednak nie doczekał. Od dziecka chorowity (gruźlica, wrodzona kiła), w listopadzie po raz kolejny zapadł na zdrowiu i wkrótce zmarł, po zaledwie półtorarocznym panowaniu, w wieku niespełna siedemnastu lat.

Osobiście nie zapisał się niczym znaczącym w historii Francji. Nierzadko słowniki biograficzne i encyklopedie pomijają jego imię pośród panujących Walezjuszy. Pozostawił obraz młodzieńca, którego mimo słabego zdrowia pociągały zabawy dworskie, zajęcia rycerskie, uciechy małżeńskiego pożycia ze starszą od niego, powabną Marią Stuart. Portretowano go, gdy wraz z żoną z upodobaniem przyglądał się okropnościom antyprotestanckich kaźni. Natomiast okres jego panowania zaznaczył się jako czas, w którym konflikty religijne we Francji wyraźnie nabrały charakteru politycznego.

Autor hasła:

Maciej Serwański – profesor doktor habilitowany, historyk specjalizujący się w historii nowożytnej, związany z Instytutem Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autor wielu prac poświęconych historii Polski XVI i XVII wieku. Współautor „Słownika władców polskich” oraz „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej”.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.