Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Władysław Opolczyk (książę opolski 1356–1401, palatyn Węgier 1367–1372)

Pieczęć Władysława Opolczyka.

fot.domena publiczna Pieczęć Władysława Opolczyka.

Władysław Opolczyk (ur. ok. 1326–1330, zm. 8 lub 18 V 1401) – książę opolski, palatyn Węgier, pan Rusi Halickiej, najstarszy syn Bolesława II opolskiego i jego pierwszej żony Elżbiety świdnickiej (wnuczki Władysława I Łokietka). Po śmierci ojca (1356) wraz braćmi Bolesławem III (zm. 1382) i Henrykiem (zm. ok. 1356–1365) objął księstwo opolskie, od 1327 roku pozostające w lennej zależności od Czech.

Jako syn księżniczki świdnickiej wynegocjował od króla czeskiego i cesarza Karola IV wysokie odszkodowanie za rezygnację z roszczeń do jej dziedzictwa (1365). Po zmarłych bez dziedziców krewnych przejął następnie Strzelce (1366–1375) i Niemodlin (1382). Darzony zaufaniem przez Karola IV, bawił wraz z nim na zjeździe monarchów w Krakowie (1364); wykorzystywany był w cesarskiej dyplomacji. Wybrał jednak służbę u króla węgierskiego Ludwika.

Drogę na Węgry utorowały mu wpływy stryja Alberta i kilku innych Piastów śląskich (Bolesława toszeckiego i Mieszka cieszyńskiego). Na pewno przy pośrednictwie węgierskim zawarte zostało ok. 1352–1355 roku jego małżeństwo z Elżbietą, córką hospodara wołoskiego Aleksandra Basaraba. Występował jako zaufany pośrednik między Ludwikiem a Karolem IV.

Król węgierski obdarzył go wielkimi nadaniami, uczynił żupanem bratysławskim (1365) i palatynem Węgier (1367), a więc najwyższym dostojnikiem państwa. Z jego wpływami łączy się zwrot w polityce Węgier, które właśnie od 1367 roku wzmogły zainteresowanie sprawami czeskimi i polskimi. W wojnie węgiersko-czeskiej dowodził najazdem węgierskim na Morawy (1371).

Po objęciu przez Ludwika tronu polskiego (1370) Opolczyk występował w Polsce jako jego zaufany przedstawiciel. Otrzymał w zarząd Ruś Halicką (1372–1378), gdzie rządził niczym udzielny władca. Król powierzył mu następnie namiestnictwo w całej Polsce (1377–1378), ale nie udało mu się załagodzić antywęgierskich nastrojów. Odwołany z Rusi, otrzymał w zamian od króla (1379) wielkie obszary w środkowej Polsce (ziemia dobrzyńska, cześć Kujaw, ziemia wieluńska).

Po śmierci króla Ludwika (1382) nastąpił zmierzch znaczenia Opolczyka. Wobec walk domowych okresu bezkrólewia zachowywał bierność. Niechętny projektowi małżeństwa królewny Jadwigi z księciem litewskim Jagiełłą, próbował doprowadzić do skutku związek Jadwigi z Wilhelmem Habsburgiem (1385). Po objęciu tronu polskiego przez Jagiełłę pozostawał mu niechętny; bezskutecznie starał się przeciwdziałać odzyskaniu Rusi przez Polskę (1387), dokonał nawet nieudanego zamachu na zamek wawelski (1389).

Małżeństwo córki Opolczyka, Jadwigi, z Jagiełłowym bratem Wiguntem, zamiast przynieść pojednanie, zmusiło tylko księcia do wydania królowi Kujaw w charakterze posagu (1390). Wobec zarysowującego się porozumienia Opolczyka z Krzyżakami, król (przy poparciu większości pozostałych książąt śląskich) odebrał mu zbrojnie Wieluń (1391). Zdesperowany Władysław zastawił teraz (1392) ziemię dobrzyńską Krzyżakom (co wywołało wieloletni kryzys w stosunkach polsko-krzyżackich) i próbował też namówić króla węgierskiego Zygmunta Luksemburskiego do wspólnego ataku na Polskę i jej podziału (1392).

Chcąc zapewnić sobie wierność bratanków (synów Bolesława III opolskiego, który zresztą sprawował w Opolu właściwe rządy za nieobecnego przeważnie brata), oddał im swą część księstwa opolskiego, zastrzegając sobie tylko zaopatrzenie dla żony. Kolejne wyprawy polskie (1393, 1396) doprowadziły jednak do zupełnego rozgromienia książąt opolskich.

Władysław zmarł zgnębiony klęskami, przez ostatnie lata żyjąc na łasce bratanków. Pochowany został w kościele franciszkańskim w Opolu. Z dwóch małżeństw: z Elżbietą wołoską, potem Eufemią-Ofką, córką Siemowita mazowieckiego, miał tylko liczne córki. Księstwo opolskie przypadło bratankom.

Historycy zwykli oceniać Władysława Opolczyka bardzo surowo, oskarżając go wręcz o zdradę narodową. Sąd ten należy chyba złagodzić, wspominając wybitne zasługi Opolczyka w służbie Ludwika Węgierskiego, a przede wszystkim wielkie jego osiągnięcia w polityce wewnętrznej. Jako pan Rusi Halickiej przyczynił się bardzo do rozwoju tej ziemi: poparł ostateczne zorganizowanie Kościoła łacińskiego, prowadził intensywną kolonizację, osadzając tu liczne rycerstwo śląskie, lokował miasta i budował zamki. Był też fundatorem klasztoru Paulinów w Częstochowie (1382) i on też najpewniej sprowadził tu rozsławioną później ikonę z wizerunkiem Bogarodzicy.

Autor hasła:

Tomasz Jurek – profesor doktor habilitowany, historyk mediewista związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Autor wielu publikacji, poświęconych m. in. średniowiecznej historii Śląska. Współautor „Słownika władców polskich”.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców polskich (Wydawnictwo Poznańskie 1999) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.