Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

6 listopada. W 1939 roku rozpoczęła się Sonderaktion Krakau

Najważniejsze rocznice

Krakowscy uczeni zostali aresztowani podczas spotkania zwołanego w Collegium Novum.

fot.Mateusz Giełczyński/CC BY-SA 4.0 Krakowscy uczeni zostali aresztowani podczas spotkania zwołanego w Collegium Novum.

6 listopada 1939 roku rozpoczęła się akcja wymierzona w środowisko krakowskich uczonych, która przeszła do historii jako Sonderaktion Krakau.

Operację w Krakowie przeprowadziła Einsatzgruppe I. 6 listopada w Collegium Novum zwołano ogólne zebranie wykładowców. W jego trakcie oskarżono uczonych o samowolne rozpoczęcie roku akademickiego oraz o wrogość do niemieckiej nauki. Zapowiedziano wywiezienie zebranych – za wyjątkiem obecnych na sali kobiet – do obozu koncentracyjnego.

Aresztowano tego dnia 183 osoby, zarówno z Uniwersytetu Jagiellońskiego, jak i Akademii Górniczej, Akademii Handlowej i innych uczelni. Początkowo zatrzymani przebywali w aresztach w Krakowie, a pod koniec listopada przeniesiono ich do obozu w Sachsenhausen. W międzyczasie 11 osób zwolniono.

Pobyt w obozie doprowadził do pogorszenia zdrowia zwłaszcza starszych spośród zatrzymanych naukowców. Pod koniec grudnia w wyniku złych warunków zmarł profesor Antoni Meyer. Kolejną ofiarą stał się Stanisław Estreicher, były rektor UJ.

Zatrzymanie grona krakowskich uczonych wywołało protesty na całym świecie. W ich wyniku część uwięzionych zwolniono w lutym 1940 roku. Pozostałych przeniesiono do Dachau i innych obozów, gdzie spędzili kolejne półtora roku.

Łącznie w wyniku akcji śmierć poniosło 20 krakowskich uczonych. Część zmarła w wyniku wycieńczenia już po zwolnieniu z obozu. Niektórzy – jak profesorowie Leon Sternbach i Joachim Mettalman, mający żydowskie pochodzenie – zostali zamordowani.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.