Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

14 października. W 1773 roku powołano Komisję Edukacji Narodowej

Najważniejsze rocznice

W KEN działał między innymi Hugo Kołłątaj, który przeprowadził reformę Akademii Krakowskiej.

fot.domena publiczna W KEN działał między innymi Hugo Kołłątaj, który przeprowadził reformę Akademii Krakowskiej.

14 października 1773 roku powołano Komisję Edukacji Narodowej. Była to pierwsza w Polsce i Europie państwowa instytucja oświatowa.

KEN została utworzona na mocy uchwały sejmu Rzeczpospolitej, tego samego, który zatwierdził także I rozbiór Polski. Komisji powierzono zadanie zreformowania państwowego systemu oświaty, który dotychczas podlegał w dużym stopniu jezuitom. W obliczu rozwiązania ich zakonu w lipcu 1773 roku przez papieża Klemensa XIII potrzeba wprowadzenia nowej organizacji polskiego szkolnictwa stała się tym bardziej paląca.

Komisja przejęła majątek zlikwidowanego zakonu, zyskując dzięki temu środki do prowadzenia działalności. Była praktycznie niezależna od sejmu i Rady Nieustającej. Znajdowała się pod protektoratem króla, który wybierał jej członków. Pierwszym prezesem KEN został biskup Ignacy Massalski. Działali w niej między innymi Adam Kazimierz Czartoryski, Ignacy Potocki i Michał Poniatowski.

Dzięki KEN w Rzeczpospolitej doby rozbiorów udało się wprowadzić jednolity i hierarchiczny system szkolnictwa, zorganizowany według klucza terytorialnego, i zreformować uniwersytety. Utworzono między innymi seminaria nauczycielskie przy uczelniach wyższych, a także sieć szkół parafialnych dla chłopców. Zajęto się kształceniem domowym dziewcząt. Opracowano też kompleksowy zbiór przepisów szkolnych. Komisja w 1775 roku powołała też Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych, które zajęło się przygotowywaniem programów i podręczników szkolnych.

Komisja działała do 1794 roku. Do dzisiaj w rocznicę jej utworzenia obchodzi się Dzień Nauczyciela.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.