Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Herakliusz (cesarz wschodniorzymski 610–641)

Herakliusz (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Herakliusz (fot. domena publiczna)

Herakliusz (ur. ok. 575, zm. II 641) – cesarz bizantyński od 5 grudnia 610 r. Syn egzarchy Kartaginy Herakliusza i Epifanii. Zastał cesarstwo w stanie upadku i anarchii panującej pod rządami Fokasa.

Na Bałkany wdzierali się Słowianie i Awarowie. Na froncie wschodnim napierali Persowie. Gen. Komentiolos podniósł bunt w Ankarze, w Antiochii natomiast nadal operowali sprzymierzeńcy Fokasa. Ofensywa perska w latach 609-619 doprowadziła do zdobycia Jerozolimy w 614 r. i okupacji Egiptu w latach 619-629. W 614 r. Słowianie zdobyli Salonę w Dalmacji, co oznaczało trwałą utratę zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego.

Po reformie armii, polegającej na wzmocnieniu konnicy i uspokojeniu frontu dunajskiego, co zostało osiągnięte przez zawarcie upokarzającego pokoju z chaganem Awarów (619), Herakliusz skierował swe siły w 622 r. do Azji Mniejszej, gdzie odniósł zwycięstwo, w wyniku którego przyłączył Armenie. W 636 r. Arabowie zdobyli Syrię i pokonali Bizantyńczyków nad Yarmukiem. Przystąpili do ataków na Armenię i Egipt; prowincje te na stałe zostały utracone. Pomyślnie natomiast zakończyła się wojna z Awarami. Klęska, którą ponieśli w bitwie pod Konstantynopolem, pozwoliła zrekonstruować bizantyńskie panowanie na Bałkanach.

Herakliusz przeprowadził reformę administracji, zastępując diecezje i prowincje temami. Każdą zarządzał dowódca (strategos), posiadający kompetencje wojskowe i cywilne. Żołnierze przywiązani zostali do terytorium, na którym służyli i otrzymywali tam ziemię do uprawy. Podniosło to istotnie morale i osobiste zainteresowanie obroną imperium. Reforma wdrażana była jednak powoli i nie została zakończona za życia Herakliusza. Cesarz zapoczątkował także reformę centralnej administracji państwa. Prowadził aktywną politykę religijną i usiłował narzucić mieszkańcom cesarstwa monoteletyzm. Wobec Żydów wydał w 634 r. zarządzenie, na mocy którego mieli zostać ochrzczeni. Była to, jak się zdaje, kara za ich kolaborację z Persami.

Panowanie Herakliusza okazało się przełomowe pod względem politycznym, ustrojowym i kulturalnym. Oznaczało koniec okresu rzymskiego i początek historii Bizancjum we właściwym znaczeniu tego słowa.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców Europy średniowiecznej (Wydawnictwo Poznańskie 2005) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Autor hasła:

Kazimierz Ilski – profesor doktor habilitowany, historyk specjalizujący się w historii starożytnej, związany z Instytutem Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Specjalizuje się w historii Kościoła Wschodniego i Bizancjum. Współautor „Słownika władców Europy średniowiecznej” oraz „Słownika władców Europy nowożytnej i najnowszej”.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.