Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Henryk II Pobożny (książę śląski, krakowski i wielkopolski 1238–1241)

Portret Henryka II Pobożnego.

fot.I. Bierwiaczonek/domena publiczna Portret Henryka II Pobożnego.

Henryk II Pobożny (ur. ok. 1200, zm. 9 kwietnia 1241) – książę śląski, krakowski i wielkopolski, syn Henryka I Brodatego i świętej Jadwigi. Po śmierci starszych braci został jedynym dziedzicem.

Fikcją literacką jest jego rzekomy młodzieńczy konflikt z bratem Konradem Kędzierzawym. Przez długie lata przygotowywał się u boku ojca do przejęcia rządów, dysponował własnym dworem i pieczęcią. Zastępował ojca w krytycznych chwilach niemocy (1227–1228) i niewoli (1229). Od 1234 roku zarządzał opanowanymi przez Henryka Brodatego ziemiami wielkopolskimi.

Po śmierci ojca (1238) objął też władzę na Śląsku i w Krakowie. Potrafił utrzymać pokój z wrogim sobie Konradem I mazowieckim, ale musiał zgodzić się na usamodzielnienie księcia Bolesława V Wstydliwego w Sandomierzu i Mieszka II Otyłego w Opolu (nad którymi Henryk Brodaty sprawował opiekę). Zdołał odeprzeć brandenburskie ataki na kluczowe grody pogranicza: Lubusz i Santok.

Ostry spór z Kościołem, jaki toczył ojciec, udało się Henrykowi zażegnać. Nawiązał bowiem kontakty z popieraną przez papiestwo opozycją przeciwko cesarzowi Fryderykowi II w Niemczech. Pod wpływem papieża polscy biskupi musieli pojednać się z księciem śląskim. Henryk zerwał jednak tym samym z tradycyjną już sympatią jego ojca i dziada do cesarzy z dynastii Hohenstaufów. Zaoferował nawet zorganizowanie w Lubuszu elekcji nowego króla niemieckiego. Niewykluczone. że właśnie to ściągnęło na Polskę najazd Mongołów (1241). Już współcześni oskarżali cesarza Fryderyka o sprowadzenie tego kataklizmu na swych przeciwników.

Zachowanie Henryka w toku wojny z Mongołami nie zostało do końca wyjaśnione. Nie wiadomo, dlaczego zdecydował się stawić opór dopiero na zachodnich kresach swego władztwa. W bitwie pod Legnicą 9 kwietnia 1241 roku Henryk poniósł druzgocącą klęskę, zapewne dostał się do niewoli i został ścięty (według innej wersji: poległ w walce). Klęska ta oznaczała też rozpad dzieła politycznego Henryka Pobożnego i jego ojca.

Henryk żonaty był (ok. 1214–1218) z Anną, córką króla czeskiego Przemysła Ottokara I. Była to kobieta nader świątobliwa, choć pozostawała w cieniu teściowej, świętej Jadwigi. Annie zawdzięczał swe powstanie wrocławski dom franciszkanów; poparcie dla tego zakonu żebraczego zapowiadało nowy typ pobożności. Henryk i Anna doczekali się bardzo licznego potomstwa. Obok synów: Bolesława II Rogatki, Mieszka, Henryka III Białego, Konrada I i Władysława, na wzmiankę zasługują córki: Gertruda (żona Bolesława I, syna Konrada I mazowieckiego), Konstancja (żona Kazimierza I kujawskiego) oraz Agnieszka i Jadwiga, mniszki i opatki w Trzebnicy.

Pośmiertną sławę zapewniła Henrykowi śmierć w walce z poganami. Wydarzenie to odbiło się szerokim echem w całej Europie. Bitwa pod Legnicą i męczeńska śmierć księcia stały się trwałym składnikiem śląskiej tradycji regionalnej, kultywowanej zwłaszcza przez ludność niemiecką. Do motywów tych sięgano też w ramach ideologii „polskiego przedmurza chrześcijaństwa”. Całkowicie anachroniczny wydaje się dziś spór toczony przez dawniejszych historyków, czy bitwa legnicka należy do polskiej, czy też do niemieckiej tradycji bohaterskiej.

Autor hasła:

Tomasz Jurek – profesor doktor habilitowany, historyk mediewista związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Autor wielu publikacji, poświęconych m. in. średniowiecznej historii Śląska. Współautor „Słownika władców polskich”.

Źródło:

Powyższe hasło ukazało się pierwotnie w publikacji książkowej pt. Słownik władców polskich (Wydawnictwo Poznańskie 1999) pod redakcją Józefa Dobosza, przygotowanej przez historyków związanych z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu i z Polską Akademią Nauk.

Bitwy z udziałem Henryka II Pobożnego:

Bitwa pod Legnicą na miedziorycie Matthäusa Meriana Starszego

Bitwa pod Legnicą (9 kwietnia 1241)

Bitwa pod Legnicą (9 kwietnia 1241) – Wiosną 1241 armia mongolska pod wodzą Batu-chana, wnuka Czyngis-chana, w pogoni za plemionami Kumanów podjęła wielką wyprawę na Węgry. Aby uniemożliwić udzielenie pomocy ze strony krajów sąsiednich, z głównego korpusu wydzielono 10-tysięczny…

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-885), ul. Półwiejska 17/15 oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.