Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Miniatura

Miniatury to krótkie materiały, oparte na pojedynczych źródłach. Za ich pomocą staramy się rzucać światło na interesujące detale z przeszłości, wycinki z prasy, szczegóły z literatury. Każdy z nich to jednak zaledwie drobny przyczynek do tematu zasługującego na szersze omówienie.

Bez mundurów, wyposażenia, z jednym panzerfaustem na głowę - tak do walki szli członkowie Volkssturmu.

miniatura | 19.01.2019 | Autor:

Ostatnia nadzieja czy ostatnie ludobójstwo Hitlera? Dlaczego Führer posłał setki tysięcy Niemców na rzeź?

W nazistowskich Niemczech obowiązkową służbę wojskową wprowadzono w 1935 roku, a po 1941 roku powoływano pod broń coraz młodsze roczniki, lecz dopiero w październiku 1944 roku zdecydowano się na prawdziwe pospolite ruszenie. Przyjęło ono postać Volkssturmu, czyli „szturmu...

August III Sas (fot. domena publiczna)

miniatura | 16.01.2019 | Autor:

Zdanie, które podobno mówi wszystko o rządach Augusta III Sasa. Ale czy słusznie?

Czarna legenda potężnego ministra do dzisiaj ciąży na postrzeganiu okresu saskich rządów. Ale czy August III Sas rzeczywiście zgodził się na rolę marionetki? I czy jego najbliższy doradca doprowadził do destrukcji Rzeczypospolitej?

Kiedy Europejczycy zaczęli polować na niewolników w Afryce?

miniatura | 14.01.2019 | Autor:

Początkowo to czarni handlowali czarnymi. Kiedy Europejczycy zaczęli polować na niewolników?

Polowania na niewolników i handel nimi kwitły w Afryce niemal od zarania dziejów. Do pewnego momentu proceder ten znajdował się jednak wyłącznie w rękach tubylców i muzułmańskich kupców. Kiedy do gry włączyli się także Europejczycy?

Sam Hitler sporadycznie używał nazistowskiego pozdrowienia.

miniatura | 13.01.2019 | Autor:

Nazistowski savoir-vivre. Jak i kiedy należało wykonywać hitlerowskie pozdrowienie w III Rzeszy?

Powitanie słowami „Heil Hitler” w połączeniu z wyciągnięciem prawej ręki było jednym z najbardziej charakterystycznych elementów życia w III Rzeszy. Za uchylanie się od wykonywania gestu groziły surowe konsekwencje. Jakie reguły narzucała w tej kwestii Niemcom nazistowska etykieta?

Hugo Kołłątaj (fot. domena publiczna)

miniatura | 12.01.2019 | Autor:

„Trzeba ludzi zrobić Polakami”. Po co powołano Komisję Edukacji Narodowej?

Nie chodziło tylko o reformę szkolnictwa. W staraniach o utworzenie Komisji Edukacji Narodowej odbijało się – nowatorskie i budzące kontrowersje – przekonanie o tym, że naród to nie tylko stany uprzywilejowane.

Łącznik między budynkiem przy Al. Jerozolimskich 28 a ul. Nowy Świat 15/17. Mozaika z roku 1964 przedstawiająca atak Gwardii Ludowej na Cafe Club tylko dla Niemców (fot. Panek, lic. GNU FDL)

miniatura | 07.01.2019 | Autor:

Komunistyczny nacjonalizm. Kim byli „Partyzanci” skupieni wokół Mieczysława Moczara?

Nazwę komunistycznej koterii powstałej wokół ministra spraw wewnętrznych Mieczysława Moczara upowszechniły… media zgniłego zachodu, z Radiem Wolna Europa na czele. Do czego dążyli partyzanci? Jakie mieli poglądy? I jaki wpływ na wydarzenia marca 1968 roku?

Zima stulecia 1978-1979 (fot. domena publiczna)

miniatura | 02.01.2019 | Autor:

Wydaje wam się, że teraz jest zimno? Prawdziwa zima stulecia uderzyła czterdzieści lat temu

„Zima zaskoczyła w tym roku drogowców” – bezradnie tłumaczyły komunistyczne władze. Pociągi stały, szosy były zasypane, elektrociepłownie nie dawały rady ogrzać mieszkań Polaków. A to był dopiero początek naprawę koszmarnego roku.

Nostradamus już za życia był rozpoznawany, ale prawdziwą sławę zyskał dopiero po śmierci.

miniatura | 01.01.2019 | Autor:

Przepowiednie Nostradamusa. Od czego rozpoczęła się kariera słynnego astrologa i czy jego proroctwa naprawdę są tak trafne?

Przewidział podobno rewolucję francuską, dojście Hitlera do władzy i śmierć prezydenta Kennedy’ego. Za życia potrafił rozpoznać w napotkanym mnichu przyszłego papieża. Tylko czy to nie zbyt piękne, by mogło być prawdziwe?

Członkowie Hitlerjugend na obozie letnim.

miniatura | 31.12.2018 | Autor:

Hitlerjugend. Siedem milionów dzieci Hitlera

Młodzież Hitlera była jedyną oficjalną organizacją zrzeszającą młodych ludzi w III Rzeszy. Za przynależność do niej miliony niemieckich chłopców zapłaciło utratą dzieciństwa, a niejednokrotnie – również życia.

Lech Wałęsa w 2009 roku (fot. MEDEF, lic. CCA SA 2.0 G)

miniatura | 30.12.2018 | Autor:

„Jestem za stałym niepokojem politycznym”. Czym była słynna wojna na górze wywołana przez Lecha Wałęsę?

„Dla mnie demokracja parlamentarna to pokojowa wojna wszystkich ze wszystkimi” – mówił Lech Wałęsa w maju 1990 roku. Sprowokowana przez niego „wojna na górze” wprowadziła podziały polityczne, które przetrwały do dzisiaj.

Fragment ulotki z informacją o zbliżającej się audycji Radia Solidarność (fot. domena publiczna)

miniatura | 25.12.2018 | Autor:

„Kto za tym wszystkim stoi?” Warto pamiętać, że Wojciech Jaruzelski też wszędzie szukał agentów, spisków i wrogich sił

„Są siły zainteresowane tym, aby kosztem mężnego, doświadczonego w historii narodu polskiego załatwić swoje globalne, brudne, imperialistyczne interesy” – ostrzegał Wojciech Jaruzelski. Brzmi znajomo?

Mydło (fot. domena publiczna)

miniatura | 22.12.2018 | Autor:

Co to znaczy „wyjść jak na Zabłocki na mydle”? Kim właściwie był ten Zabłocki i ile na mydle zarobił?

Z biednego Zabłockiego, który nie umiał poradzić sobie z mydłem naśmiewano się już kilkaset lat temu. I to mimo, że rzeczony pan… nigdy chyba nie istniał.

Legenda o Wandzie ma wiele odsłon. Ale czy któraś jest prawdziwa lub choćby prawdopodobna?

miniatura | 19.12.2018 | Autorzy: i

Czy Wanda naprawdę nie chciała Niemca?

Gdzie nauka zawodzi, wkraczają legendy. A że o początkach polskiego państwa niewiele możemy powiedzieć z całą pewnością, ta część naszej historii pełna jest mitycznych postaci i wydarzeń. Problem w tym, że wiele tych opowieści opiera się na kruchych...

Napoleon Bonaparte (fot. domena publiczna)

miniatura | 17.12.2018 | Autor:

Bajońskie sumy. Skąd się wzięło określenie, którego dzisiaj wszyscy używamy?

O bajońskich sumach mówimy zawsze, gdy przychodzi nam zapłacić za coś prawdziwą fortunę. I nawet nie wiemy, że w ten sposób odnosimy się do zapomnianego przekrętu z początku XIX stulecia.

Styropian (fot. Phyrexian, lic. CC BY-SA 3.0)

miniatura | 13.12.2018 | Autor:

Styropian. Dlaczego ten materiał budowlany stał się symbolem walki z komuną?

„»Kaczory« były nierozłączne podczas ubiegłorocznych strajków w Stoczni Gdańskiej, po bratersku śpiąc na jednym płacie styropianu” – przypominała Gazeta Wyborcza w maju 1989 roku.

Łokietek na wygnaniu. Piast wiedział doskonale, czym pachnie utrata władzy i nie zamierzał ryzykować (fot. domena publiczna, obraz Wojciecha Gersona)

miniatura | 11.12.2018 | Autor:

Czy Władysław Łokietek naprawdę kazał wymordować wszystkich Niemców mieszkających w Krakowie?

„Soczewica, koło, miele, młyn”. Każdy mieszkaniec Krakowa, który nie był w stanie wymówić tych słów, był na miejscu zarzynany jak wieprz. Ale czy władca naprawdę wydał taki rozkaz? Czy masowy mord w ogóle miał miejsce?

31 stycznia 1933 roku „Völkischer Beobachter" uznał dzieło Hitlera za książkę dnia.

miniatura | 09.12.2018 | Autor:

Dzieło życia Hitlera. Jak przedwojenni krytycy przyjęli „Mein Kampf”?

Gdy Adolf Hitler zasiadał do pisania Mein Kampf, raczej nie przypuszczał, jak złą sławę zyska pewnego dnia jego dzieło. Do dziś to jedna z najbardziej kontrowersyjnych publikacji na świecie – prawdopodobnie najczęściej omawiana i… najrzadziej czytana książka w...

Zabudowania dworskie w Łopusznej (fot. M. Klag, lic. CC BY-SA 2.0)

miniatura | 06.12.2018 | Autor:

Czy „szlachcic na zagrodzie” rzeczywiście był „równy wojewodzie”?

Czy równość całej polskiej szlachty to historyczny fakt czy tylko pusty frazes? Jeśli „szlachcic na zagrodzie” był „równy wojewodzie” to dlaczego mieliśmy w Polsce tylko książąt? Dlaczego to magnateria trzęsła naszą polityką?

Trzy razy TAK - tablice agitacyjne przed referendum 1946 roku (fot. domena publiczna)

miniatura | 03.12.2018 | Autor:

Referenda w PRL-u. Jak je organizowano i jak fałszowano?

W 1946 roku referendum obrócono w propagandową hucpę, a wyniki sfałszowano. W roku 1987 już równie łatwo nie było. Komunistyczne władze przejechały się na własnej bucie.

Odsłonięcie pomnika Legionów 7 sierpnia 1927 roku (fot. Światowid. Ilustrowany kurjer tygodniowy. 1927, nr 33)

miniatura | 28.11.2018 | Autor:

„Polacy są narodem idiotów”. Czy Józef Piłsudski rzeczywiście wypowiedział te słowa?

Słowa z rozmiłowaniem powtarzała opozycyjna prasa. Czy jednak Józef Piłsudski naprawdę obraził cały swój naród? I co jeszcze padło w przemówieniu do legionistów?

Edward Gierek (fot. domena publiczna)

miniatura | 19.11.2018 | Autor:

Śląska mafia. Kim byli technokraci, których rękoma Edward Gierek rządził Polską?

Mistrzowie propagandy, potrafiący wylansować najdumniej brzmiące hasła. Samozwańczy specjaliści od zarządzania i młoda krew w polityce. Kim byli technokraci otaczający Edwarda Gierka?

Jednym z największych imperiów w dziejach było to stworzone przez Czyngis-chana. Ale czy na pewno największym?

miniatura | 12.11.2018 | Autor:

Które imperium w dziejach zajmowało największe terytorium?

Kandydatów do tytułu największego pod względem powierzchni mocarstwa jest dwóch. Każde z tych imperiów zajęło obszar ponad 30 milionów kilometrów kwadratowych i zostawiło potencjalnych rywali daleko za sobą. Ale to, komu należy przyznać palmę pierwszeństwa, wcale nie jest...

Stanisław August Poniatowski (fot. domena publiczna)

miniatura | 07.11.2018 | Autor:

„Szkoda czasu i atłasu”. Czy znane powiedzenie Stanisława Augusta Poniatowskiego to tylko… propagandowy trick?

Król zasłynął z zamiłowania do pochlebstw i z wyjątkowej próżności. Jak to więc możliwe, że chwalącego go literata zganił, mówiąc, że „szkoda czasu i atłasu” na puste komplementy?

Zima wasza, wiosna nasza! to jedno z najsłynniejszych haseł stanu wojennego. Na zdjęciu krokusy, jeden z najpopularniejszych symboli wiosny (fot. FelixMittermeier, lic. CC0)

miniatura | 03.11.2018 | Autor:

„Zima wasza, wiosna nasza!” Jedno z najsłynniejszych haseł stanu wojennego

Działacze Solidarności cicho przepowiadali: „Zima wasza, wiosna nasza”. Jaruzelski odpierał: „wiosna nie będzie „wasza”, tylko „polska i socjalistyczna”. Po latach zaś z kpiną dodano: „A lato muminków”.

W 1944 roku eksterminacja europejskich Żydów trwała w najlepsze. Czy można było wcześniej położyć jej kres?

miniatura | 24.10.2018 | Autor:

Czy Auschwitz należało zbombardować?

Do zniszczenia komór gazowych w obozach wzywał aliantów między innymi Światowy Kongres Żydów. Dawid Ben Gurion pytał, czy równie obojętnie patrzono by na śmierć Anglików, Amerykanów lub Rosjan. Dlaczego ostatecznie nie zrzucono bomb na Auschwitz? I czy w...