Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Artykuł

W historii II wojny światowej, którą znają zachodni alianci, wróg jest tylko jeden - nazistowskie Niemcy.

artykuł | 15.01.2018 | Autor:

„Aliancki schemat historii”. Dlaczego na Zachodzie przez dziesiątki lat budowano fałszywy, tendencyjny i antypolski obraz II wojny światowej?

Z perspektywy zachodnich aliantów II wojna światowa była starciem Dobra i Zła. Jedynym ich wrogiem były hitlerowskie Niemcy. Na zrozumienie, że Stalin – zwycięzca spod Stalingradu – mógł także popełniać wojenne zbrodnie, trzeba było czekać kilkadziesiąt lat. 

Tak wyglądąły polskie ulice podczas stanu wojennego - pełne czołgów T-55. Czy dekret Rady Państwa z grudnia 1981 był jednak zgodny z ówczesnym prawem?

artykuł | 14.01.2018 | Autor:

Czy wprowadzenie stanu wojennego w Polsce było zgodne z prawem?

Kilka lat temu Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność aktów prawnych wprowadzających stan wojenny zgodnie z obecnymi standardami. Ale czy dekret Rady Państwa z grudnia 1981 roku był także nielegalny w świetle ówczesnego prawodawstwa?

artykuł | 13.01.2018 | Autor:

Pijaków i chuliganów nigdy nie było tak wielu. Do czego doprowadziło w PRL-u poluzowanie stalinowskiej śruby?

W 1956 roku Polacy wyszli na ulicę, domagając się chleba i wolności. Gomułkowska odwilż, która rozpoczęła się w październiku, przynajmniej częściowo odpowiedziała na te żądania. Wkrótce jednak okazało się, że wiatr zmian przyniósł ze sobą nie tylko swobody,...

Inteligencja nie była warstwą jednolitą. Jej przedstawicielami byli przedstawiciele najróżniejszych opcji politycznych. Należeli do niej zarówno Marian Zdziechowski, jak i Jan Kucharzewski, Feliks Perl czy Róża Luksemburg.

artykuł | 10.01.2018 | Autor:

Czy „inteligencja” zrobiła coś dobrego dla Polski?

O przynależności do inteligencji nie decydowało pochodzenie, wykształcenie ani zawód. Pojawiła się w XIX wieku, wypełniając polityczną próżnię, pozostawioną przez nieobecną szlachtę i słabe mieszczaństwo. I odegrała w historii Polski niepoślednią rolę. Jaką dokładnie? I kim właściwie był...

"Solidarność" to już dziś niemal synonim opozycji wobec władz PRL. Czy jednak w czasie swojej działalności cieszyła się ona poparciem większości społeczeństwa. Na ilustracji fragment słynnego plakatu z 1989 roku.

artykuł | 09.01.2018 | Autor:

Czy polskie społeczeństwo rzeczywiście popierało „Solidarność”?

Pod koniec 1981 roku związek liczył około 10 milionów członków i był ewenementem na skalę światową. W żadnym kraju bloku wschodniego nie powstał nigdy równie masowy ruch społeczny, pozostający poza kontrolą partii komunistycznej. Ale czy poparcie dla „Solidarności”...

Zygmunt Bauman

artykuł | 08.01.2018 | Autor:

Czy Bauman rzeczywiście dostał Krzyż Walecznych za zwalczanie żołnierzy wyklętych? Historyk IPN oskarża, ale prawda może wyglądać zupełnie inaczej

Wśród odznaczeń Zygmunta Baumana znajduje się Krzyż Walecznych. Media, pamiętające o komunistycznym zaangażowaniu wybitnego socjologa, chętnie powtarzają, że otrzymał go za zwalczanie polskiego podziemia. Jak było naprawdę?

Zdobycie Shermana to jeden z najciekawszych epizodów organizowania wystawy w Muzeum II Wojny Światowej.

artykuł | 07.01.2018 | Autor:

Jak zdobyć własny czołg? Były dyrektor muzeum wyjaśnia jak pozyskiwał najcenniejsze eksponaty

Pamiątek przeszłości można szukać wśród ludzi i w innych muzeach. Albo… na Komendzie Głównej Policji. Na pewno przydaje się nieco szczęścia. Ale przede wszystkim, jak pokazuje historia eksponatów z wystawy Muzeum II Wojny Światowej, trzeba mieć oczy szeroko otwarte.

Rząd Stanisława Mikołajczyka nie zdołał zdobyć silnej pozycji w obozie aliantów.

artykuł | 04.01.2018 | Autor:

Pomimo heroicznej obrony Anglii, alianci uważali Polaków za najsłabszych i najbardziej kłopotliwych sojuszników. Jak do tego doszło?

Polacy zaciekle walczyli z nazizmem na wielu frontach II wojny światowej, ale ich pozycja w obozie aliantów stale słabła. Pogarszały się relacje z innymi członkami antyhitlerowskiej koalicji. Coraz głośniej wypowiadano też opinie, że Polacy to "warchoły" i "awanturnicy".

Adam Koc. Jeden z organizatorów niedoszłej akcji odwetowej, na fotografii z lat 30.

artykuł | 01.01.2018 | Autor:

Po zabójstwie Narutowicza piłsudczycy planowali wymordować grupę polityków prawicy. Niewiele brakowało, a akcja doszłaby do skutku

W plan odwetu wtajemniczono bliskich współpracowników Komendanta i szefów sojuszniczej partii. Fizycznej likwidacji przeciwników miał towarzyszyć zamach stanu, na nowo oddający władzę w ręce Józefa Piłsudskiego.

W czasie II wojny światowej wielu Polaków znalazło się w Świętym Mieście. Jak tam trafili?

artykuł | 31.12.2017 | Autor:

Polska „kolonia” w Jerozolimie. Jak święte miasto stało się drugim po Londynie centrum polskiej wojennej diaspory?

Podczas wojny w Jerozolimie powstawały polskie organizacje i szkoły. Wydawano też polską prasę, a restauracje serwowały bigos i wódkę. Ale dlaczego właściwie w świętym mieście znalazło się tylu Polaków?

Muzeum Powstania Warszawskiego jako pierwsze w Polsce korzystało z osiągnięć nowoczesnej muzeologii.

artykuł | 30.12.2017 | Autor:

Pierwsze TAKIE muzeum. Kulisy powstania Muzeum Powstania Warszawskiego

Flagowe polskie muzeum historyczne od lat przedstawiane jest jako wzór do naśladowania.  Wszelkie głosy krytyki traktuje się jak atak na rodzimy patriotyzm i lekceważenie polskiego męczeństwa. Czy o Muzeum Powstania Warszawskiego naprawdę trzeba mówić jak o zmarłych –...

artykuł | 28.12.2017 | Autor:

Czy to na pewno naziści zagrabili najwięcej w trakcie II wojny światowej?

W tej kwestii nie ma narodu całkowicie niewinnego. Grabili wszyscy. Jedni marzyli o stworzeniu monumentalnego muzeum. Inni traktowali to jako przedłużenie reparacji wojennych. Czy można wskazać, kto wziął najwięcej?

artykuł | 27.12.2017 | Autor:

10 najbardziej przydatnych porad domowych, jakie powinna była przekazać ci prababcia

Gdy w kuchni zdarzy nam się wypadek, albo sprzątając nie wiemy, jak zatroszczyć się o jakieś ubranie bądź mebel, zwykle spanikowani pędzimy do komputera i szukamy w internecie rozwiązań. Aby oszczędzić sobie w przyszłości kłopotu, polecamy zapoznanie się...

Lenin i Stalin na daczy w Gorkach we wrześniu 1922 roku. Zdjęcie wykonała Maria, młodsza siostra Lenina.

artykuł | 26.12.2017 | Autor:

Co Lenin naprawdę myślał o Stalinie?

Kiedy Stalin był u władzy, radziecka propaganda chętnie przedstawiała go jako dziedzica i najzdolniejszego ucznia Lenina. Później wygodniej było pokazywać Stalina jako brutala, przed którym wódz rewolucji październikowej przestrzegał na łożu śmierci. Obywa te wizerunki dyktowała bieżąca polityka....

Przemówienie Władysława Gomułki w październiku 1956 roku zapoczątkowało rewolucyjne zmiany, także w stosunkach państwa z Kościołem.

artykuł | 24.12.2017 | Autor:

Pasterka w peerelowskim radiu? Tak wyglądała odwilż 1956 roku

Przemiany 1956 roku doprowadziły także do przełomu w trudnych stosunkach na linii państwo-Kościół. Obie strony zdobyły się na wiele przyjaznych gestów. Władze zgodziły się na powrót religii do szkół. Nie zamierzały jednak łatwo oddać terenu. Batalia o rząd...

Obraz Jacka Malczewskiego Wigilia na Syberii - miniatura

artykuł | 23.12.2017 | Autor:

Ziemiańska wigilia pod okupacją. Wzruszająca relacja z 1940 roku

Chwila wytchnienia po miesiącach brutalnej tułaczki. Tradycje sięgające zamierzchłych czasów, odtwarzane pomimo grozy wojennej rzeczywistości. Prezenty, lokalne potrawy i wypatrywanie pierwszej gwiazdki. O tym wszystkim pisze Jerzy Mikułowski Pomorski herbu Rawicz.

artykuł | 21.12.2017 | Autor:

Ludobójstwo w imię imperium. Ile narodów zdziesiątkowali i wymordowali Anglicy?

Nasze imperium to imperium wolności, prawdy i sprawiedliwości – tak pod koniec XIX wieku twierdził brytyjski premier, Benjamin Disraeli. Zjednoczone Królestwo znajdowało się wówczas u szczytu potęgi. Ale trwająca kilkaset lat ekspansja tylko nielicznym przyniosła wolność. Dla rozlicznych narodów...

artykuł | 17.12.2017 | Autor:

Dlaczego to właśnie Polakom udało się złamać szyfry Enigmy?

Brytyjczycy już nawet nie próbowali odczytywać niemieckich depesz. Inni, zniechęceni niepowodzeniem tradycyjnej kryptologii, także składali broń. Polacy podeszli do problemu od zupełnie innej strony… i skrócili wojnę o dobrych kilka lat.

Wiele mówi się o galicyjskiej nędzy. Ale jak naprawdę wyglądało życie w Krakowie pod koniec XIX wieku?

artykuł | 16.12.2017 | Autor:

Stolica polskiej nędzy. Jak bardzo zabiedzony był XIX-wieczny Kraków?

Miasto już w połowie wieku było przeludnione. Kiedy zaczęli docierać do niego mieszkańcy wsi, uciekający przed legendarną galicyjską nędzą, sytuacja stała się tragiczna. Przynajmniej zdaniem tych, którzy na widok biedy nie odwracali wzroku.

Obrady sejmu były ważnym wydarzeniem w życiu narodu. Upowszechnienie liberum veto sprawiło jednak, że wiele sejmów rozchodziło się bez podjęcia jakichkolwiek uchwał.

artykuł | 14.12.2017 | Autor:

Czy liberum veto naprawdę doprowadziło do upadku Rzeczypospolitej?

Zasada Liberum veto nie cieszy się wśród historyków dobrą opinią. Stała się synonimem warcholstwa i nadużywania złotej szlacheckiej wolności. Ale co tak naprawdę o niej wiemy? I czy „wolne nie pozwalam” rzeczywiście było dla Polski aż tak szkodliwe?

Lenin na pocztówce z 1930 roku autorstwa Karla Grönhagena.

artykuł | 13.12.2017 | Autor:

Radziecki kapitalizm. Czemu Lenin promował wolny rynek?

Trzy lata komunizmu wojennego zrujnowały bolszewicką Rosję. W obliczu katastrofy Włodzimierz Lenin postawił na wolny rynek. Zdrada ideałów? Wręcz przeciwnie: wielki wódz rewolucji uznał, że to właśnie tędy wiedzie droga do socjalizmu.

artykuł | 12.12.2017 | Autor:

Kultura, od której Europejczycy mogliby się nauczyć jak należy traktować kobiety

W tych społecznościach kobiety mogą ubierać się tak, jak mężczyźni. Mają prawo do przewodzenia wspólnotowym modlitwom. Równość zyskały, gdy na Zachodzie nie znano jeszcze słowa „gender”. A co najważniejsze, męscy wyznawcy tej religii sami tego chcieli. Czy okazali...

Fragment socrealistycznego plakatu z hasłem Damy ojczyźnie więcej chleba

artykuł | 11.12.2017 | Autor:

Socrealizm w Polsce. Kultura ręcznie sterowana

Stalinistom marzyła się sztuka kołchozowa. Tworzona na polecenie władz, ściśle reglamentowana i niezmiennie służąca celom propagandowym. Socrealizm w Polsce obowiązywał przez niemal dekadę. Ale skutki dało się odczuć nawet kilkadziesiąt lat później.

Fragment zachowanego tekstu przywileju koszyckiego

artykuł | 10.12.2017 | Autor:

Przywilej koszycki. Polityczny majstersztyk czy kompromitujące ustępstwo?

Przywilej koszycki przeszedł do historii jako zarzewie kryzysu państwa, niemocy dynastii i samowoli polskiej szlachty. Anarchię kolejnych wieków zrzucano na barki Ludwika Węgierskiego, a wraz z nim – także Elżbiety Łokietkówny. Czy jednak słusznie?

artykuł | 09.12.2017 | Autor:

Wyspa przestępców. Norman Davies tłumaczy jak powstała współczesna Australia

Pierwsi biali mieszkańcy kontynentu byli garstką drobnych złodziejaszków, przestępców mniejszego kalibru i poszukiwaczy przygód. Zesłani przymusowo do więzień i kolonii karnych na drugim końcu globu, przeżywali prawdziwe piekło. Jak mimo tego udało im się stworzyć nowe, normalne życie?