Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Artykuł

Bitwa pod Grunwaldem na obrazie Wojciecha Kossaka.

artykuł | 14.07.2018 | Autor:

Bitwa pod Grunwaldem. Jak przebiegało legendarne starcie polsko-krzyżackie?

„Pycha jest gorsza od skromności” – powiedział podobno Władysław Jagiełło, patrząc na ciało wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, Ulryka von Jungingena. Jeszcze kilka godzin wcześniej oskarżani o arogancję wrogowie byli jednak o krok od zwycięstwa. Czy mogli wygrać?

Czy w odniesieniu do średniowiecznych chłopów, zwłaszcza pańszczyźnianych, można mówić o wolności?

artykuł | 12.07.2018 | Autorzy: i

Czy średniowieczny chłop pańszczyźniany był wolnym człowiekiem?

Możliwie odpowiedzi na to pytanie są tylko dwie, ale w przypadku chłopów średniowieczni monarchowie i juryści jakoś nie mogli się zdecydować. Na szczęście dla samych zainteresowanych, najważniejsze i tak okazało się coś zupełnie innego.

Nie wszyscy, którzy wstępowali do AK, byli psychicznie gotowi na to, co ich czekało.

artykuł | 11.07.2018 | Autor:

Dlaczego napisałem książkę o zbrodniarzach z AK? Były dziennikarz „W Sieci” wyjaśnia

Wszystkie armie powstają po to, by zabijać, i Armia Krajowa nie była tu żadnym wyjątkiem. Nikt przy zdrowych zmysłach nie będzie czynił z tego zarzutu. Rzecz jednak w tym, że w odróżnieniu od większości innych armii, w składzie...

Określanie stron świata powinno być dziecinnie proste. Dlaczego więc wschód nie zawsze jest wschodem a zachód zachodem? Czy najwięksi podróżnicy tacy jak Magellan nie znali kierunków świata?

artykuł | 10.07.2018 | Autor:

Dlaczego wschód leży na… wschodzie? Norman Davies wyjaśnia, od czego zależy nasza orientacja w przestrzeni

Czym jest „Daleki Wschód” dla Chińczyków? Gdzie zdaniem Japończyków leży „Najdalszy Zachód”? Europejczycy stosunkowo niedawno zdali sobie sprawę z tego, że ich sposób opisywania świata nie jest uniwersalny. A może, jak sugeruje brytyjski historyk, należy go uznać wręcz...

Przygotowaniom do utworzenia drugiego frontu w Europie towarzyszyły liczne działania dezinformacyjne.

artykuł | 09.07.2018 | Autor:

Największy podstęp w dziejach wojskowości. Jak alianci ukrywali datę i miejsce lądowania w Normandii?

Nadmuchiwane czołgi. Aktorzy, udający alianckich generałów. I zalew fałszywych informacji. Brytyjskie i amerykańskie służby wykorzystały wszystkie możliwe chwyty, by zmylić Niemców co do rzeczywistego dnia i miejsca ataku. Jak skuteczne były ich działania?

artykuł | 08.07.2018 | Autor:

Zmowa milczenia. Dlaczego przedwojenna prasa tak rzadko i niechętnie pisała o przestępczości seksualnej?

O przestępstwach seksualnych pisano, jeśli sprawcą był „zamożny Żyd deprawujący uczennice”, albo gdy gwałciciel „zakneblował ofierze usta własną broda”. Dziennikarze sięgali też po te sprawy, przy którym mogli podać dokładne nazwiska i adresy. Ale właściwie: czemu tylko po...

Wilno zostało wyzwolone wspólnymi siłami AK i Armii Czerwonej. Ale tuż po zdobyciu miasta sojusz został zerwany...

artykuł | 07.07.2018 | Autor:

„Nie tak wyobrażaliśmy sobie ten dzień”. Jak koniec wojny zapamiętali wileńscy akowcy?

Dla Stefanii, łączniczki i sanitariuszki AK, wkroczenie Armii Czerwonej do Wilna wcale nie oznaczało końca wojny. Niedługo po „wyzwoleniu” miasta została aresztowana przez nowych gospodarzy. Jej los podzieliły tysiące akowców. Co się z nimi stało?

Już starożytni zwracali uwagę na to, że nadmiernie wykorzystują dostępną im ziemię.

artykuł | 05.07.2018 | Autor:

Krótka historia ekologii według Normana Daviesa. Kiedy ludzie zaczęli rozumieć, że dewastują własną planetę?

Troska o środowisko wcale nie jest nowoczesnym wynalazkiem. Prawa chroniące przyrodę przyjmowano już w starożytności. Norman Davies wyjaśnia, dlaczego z tych wielowiekowych starań tak niewiele wychodzi.

Kogo marszałek Piłsudski nazywał "zaplutym karłem"?

artykuł | 03.07.2018 | Autor:

To nie komuniści wymyślili „zaplutego karła”. Tym epitetem posługiwał się nawet marszałek Piłsudski. Kogo tak określał?

Józef Piłsudski znany jest z barwnego, soczystego języka. Nigdy nie wahał się wygłaszać kontrowersyjnych opinii ani ostro oceniać swoich rywali. Nie inaczej było, kiedy zabrał głos na przyjęciu, na którym ogłosił swoje wycofanie z życia politycznego.

Tadeusz Boy-Żeleński na portrecie wykonanym przez Witkacego. Rok 1930

artykuł | 30.06.2018 | Autor:

Dlaczego Tadeusz Boy-Żeleński sprzeciwiał się karaniu za seks z nieletnimi?

„To się nazywa sztucznie robić zbrodniarzy” – pomstował jeden z najbardziej wpływowych publicystów II Rzeczpospolitej, Tadeusz Boy-Żeleński. Tym razem na jego celowniku znalazły się nie społeczne konsekwencje zakazu aborcji czy braku dostępu do antykoncepcji, ale… przepis karzący za...

"Solidarność", mimo pozornej spójności, była wewnętrznie podzielona. Znalazły się w niej nawet frakcje skrajnie radykalne...

artykuł | 24.06.2018 | Autorzy: i

Prawdziwi Polacy. Antysemicka, nacjonalistyczna frakcja „Solidarności”, o której dzisiaj mało kto chce przypominać

W strukturach „Solidarności” nie brakowało radykałów. Jawnie antysemicka frakcja „Prawdziwych Polaków” z Mazowsza jest tego doskonałym przykładem. Zwykle działaczy tego typu po prostu ignorowano, ale z tymi współpracę nawiązał… jeden z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych polityków. Dlaczego?

Po przewrocie majowym obóz piłsudczyków zachowywał pozory demokracji. Aż do wyborów 1930 roku...

artykuł | 23.06.2018 | Autor:

Jeśli posłom „dołożą – to także nie szkodzi”. Czy Piłsudski naprawdę musiał wysłać opozycję do więzienia?

Po przewrocie majowym z 1926 roku polski system polityczny pozornie działał według starych reguł. Przed wyborami 1930 roku Marszałek postanowił jednak zdecydowanie rozprawić się z opozycją. Czy aż tak obawiał się przegranej?

Czy to właśnie folwarki były podstawą gospodarki I RP? Na zdjęciu Jean-François Millet Kobiety zbierające kłosy, 1857.

artykuł | 20.06.2018 | Autor:

Szlacheckie folwarki. Jak gospodarowała szlachta w I Rzeczypospolitej?

Przez stulecia wielkie folwarki stanowiły źródło dochodu szlachty i udręki chłopów. W pogoni za zyskiem intensyfikowano uprawy, przejmowano nieużytki i zwiększano pańszczyznę. Ten stan rzeczy nie mógł jednak trwać bez końca…

artykuł | 19.06.2018 | Autor:

10 największych podróżniczek w dziejach. Mężczyźni mogliby się od nich uczyć

Najwyższa pora, by Magellan, Kolumb i da Gama zrobili miejsce dla nie mniej utalentowanych koleżanek. Te kobiety biły podróżnicze rekordy i odkrywały nieznane krainy na krańcach świata. Dlaczego tak rzadko się o nich mówi?

Najpiękniejsza z chłopskich córek? Najstarszy syn? A może wdowa? Z kim opłacało się żenić w średniowiecznej wsi? Fragment obrazu Pietera Bruegela Młodszego "Chłopskie wesele".

artykuł | 18.06.2018 | Autor:

Z kim opłacało się brać ślub w średniowiecznej wsi?

Jak skutecznie przeżyć w warunkach niewolniczej pracy w średniowiecznej wsi? Kluczową kwestią było dobre i intratne małżeństwo. A nie każdego opłacało się poślubić.

Macierewicz długo cieszył się w PiS wyjątkową pozycją. Dlaczego? Zdjęcie z ksiązki "Antoni Macierewicz. Biografia nieautoryzowana".

artykuł | 16.06.2018 | Autorzy: i

Połączyło ich zamiłowanie do historii i… kotów. Osobliwa historia współpracy Jarosława Kaczyńskiego z Antonim Macierewiczem

Historia relacji Macierewicza i Kaczyńskiego jest szczególna. Kiedy Macierewicz był przed kilkudziesięcioma laty liderem i gwiazdą opozycji, Kaczyński zarzucał mu wodzowskie zapędy. W duchu marzył jednak o takiej pozycji, jaką miał wtedy Macierewicz.

Przesiedlenia po II wojnie światowej dotknęły wiele milionów ludzi.

artykuł | 14.06.2018 | Autor:

Wysiedlenia Niemców po II wojnie światowej. Fakty, liczby, bilans wydarzeń

Choć od zakończenia II wojny światowej minęło już ponad 70 lat, ten temat wciąż budzi gorące emocje. Czy przedstawiciele narodu, który wywołał sześcioletni pochód Zagłady, mogą uważać się za jej ofiary? Jaka jest prawda o wysiedleniach Niemców?

Statua młodzieńca, koniec XIX wieku

artykuł | 13.06.2018 | Autor:

Gwałty homoseksualne. Przemilczany problem przedwojennej Polski

Przemoc seksualna wobec mężczyzn nie budziła w przedwojennej Polsce podobnego sceptycyzmu, co ta wymierzona w kobiety. Adwokat Alfred Lutwak stwierdził krótko w 1933 roku: „zgwałcenie mężczyzny jest niewykluczone”.

Akcja "Pod Arsenałem" jest jedną z najsłynniejszych akcji polskiego podziemia z czasu II wojny światowej.

artykuł | 12.06.2018 | Autor:

Akcja „Pod Arsenałem”. Najsłynniejsza misja Szarych Szeregów

Starsi harcerze z Szarych Szeregów wykonali w czasie II wojny światowej wiele akcji bojowych. Żadna nie stała się jednak równie znana, co odbicie „Rudego” z rąk gestapo. Co każdy powinien wiedzieć o akcji pod Arsenałem?

Skandalami związanymi z posłami I kadencji i ich rodzinami żyła cała Polska. Ucieczka córki posła Andrzeja Kerna zainspirowała nawet powstanie filmu "Uprowadzenie Agaty".

artykuł | 11.06.2018 | Autor:

Pierwsze afery III RP. Jak sprawowali się posłowie I kadencji Sejmu?

Osobisty apel do córki marszałka, skierowany na… oficjalnym blankiecie prezydenta. Przemyt kartonów papierosów za granicę. I nielegalna pożyczka z Moskwy. Niektórzy posłowie i senatorzy pierwszej kadencji parlamentu III RP najwidoczniej uważali, że ich immunitet pozwala na wszystko. Czy...

Pierwszą partię Tygrysów wyprodukowano na 53 urodziny Hitlera. Ale czy naprawdę były to najlepsze istniejące czołgi?

artykuł | 10.06.2018 | Autor:

Najlepszy czołg II wojny światowej. Czy naprawdę był nim niemiecki Tiger?

Hitlerowcy traktowali ten ciężki czołg jak swoją cudowną broń. Z zachwytem rozpisywała się o nim nawet brytyjska prasa. Ile w tym wizerunku Tigera było prawdy, a ile propagandy? I jeśli nie ten, to który czołg walczący w II...

Fakt, że w trakcie procesu głównych działaczy KOR-u i "Solidarności" Macierewicz nie był nawet poszukiwany, profesor Andrzej Friszke określa jako "nienormalny i niezrozumiały". Zdjęcie pochodzi z książki "Antoni Macierewicz. Biografia nieautoryzowana".

artykuł | 09.06.2018 | Autor:

Nietykalny Antoni. Dlaczego PRL-owskie służby nie ścigały Macierewicza?

Decyzja, by nie podejmować żadnych działań przeciw Macierewiczowi zapadła na bardzo wysokim szczeblu. Był to krok bez precedensu w historii polskiej antykomunistycznej opozycji. Dlaczego peerelowskie służby specjalne w tym jednym przypadku ograniczyły się wyłącznie do obserwacji?

Dziewczyna z koszyczkiem kwiatków. Fotografia z początku XX wieku

artykuł | 07.06.2018 | Autor:

Kraj, w którym można było zgwałcić dowolną kobietę i w 99% przypadków pozostać bezkarnym

Jedno zastrzeżenie dopisane do kodeksu karnego sprawiło, że kobiety straciły jakąkolwiek ochronę przed napastnikami, a gwałt stał się niemal niemożliwy do ścigania. Reguła ta obowiązywała w Polsce przez przeszło osiemdziesiąt lat: aż do roku 2014.

Oddziały Wojska Polskiego formowane były z udziałem Zwiazku Radzieckiego. Przeprowadzane były na przykład wspólne ćwiczenia. Czy rzeczywiście współpraca była jednak taką sielanką?

artykuł | 06.06.2018 | Autor:

Wyjście z „domu niewoli”. Polskie Siły Zbrojne w ZSRR

Zawarcie układu Sikorski-Majski 30 lipca 1941 roku otworzyło nowy rozdział w stosunkach polsko-radzieckich. Jego elementem było utworzenie w ZSRR Polskich Sił Zbrojnych. Już wkrótce formacja pod komendą generała Władysława Andersa musiała jednak opuścić „sojusznicze” ziemie… 

Od zapadłej kolonialnej dziury do światowej metropolii. Jak Nowy Jork stał się najpotężniejszym miastem globu? Obraz George'a Catlina (1827).

artykuł | 05.06.2018 | Autor:

W jaki sposób Nowy Jork stał się najpotężniejszym miastem świata?

W latach 20. XVII wieku na indiańskiej wyspie nazywanej „mana hata” holenderscy kupcy zbudowali drewniany magazyn na skóry upolowanych bobrów. Takie były skromne początki miejsca, które stało się najsławniejszą metropolią świata.

  • Wybierz epokę:

  • Wybierz miejsce akcji:

  • Wybierz temat: