Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Artykuł

Organizacja pogrzebu ofiar rewolucji zajęła ponad miesiąc.

artykuł | 24.05.2018 | Autor:

„Żadnemu carowi nie wyprawiono nigdy takiego pogrzebu”. Jak Rosjanie chowali ofiary rewolucji?

Mimo chaosu, który zapanował po obaleniu Romanowów, Rosjanie nie zapomnieli o poległych w rewolucji lutowej. Pogrzeb, który im zorganizowali, zagraniczni obserwatorzy opisywali z mieszaniną podziwu i przerażenia. Jak wyglądało to rosyjskie „podzwonne dla starego świata”?

Angielscy lordowie posiadali ogromne majątki. A ich bogactwa nie jeden może pozazdrościć im także dzisiaj.

artykuł | 23.05.2018 | Autor:

Szczyt zbytku i ostentacji. Jak bardzo bogaci byli średniowieczni lordowie?

Angielscy lordowie czerpali ogromne zyski z tytułu posiadanej ziemi i chłopskich obciążeń. Ale nie tylko. Nie wahali się zaglądać nawet do sypialni poddanych. Czy jednak zgromadzone bogactwa były w stanie zaspokoić ich codzienne potrzeby?

XIX-wieczna fotografia matki z synem na kolanach. Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 22.05.2018 | Autor:

Epoka kazirodztwa. Dlaczego naszych pradziadków tak bardzo fascynowały stosunki seksualne z najbliższymi krewnymi?

Kazirodztwo pozwalało napełniać kabzy akolitom Zygmunta Freuda. Dodawało też pikanterii filmowi i prozie. Może wstyd przyznać, ale nasi przodkowie mieli na punkcie tego zjawiska prawdziwą obsesję.

Bitwa, która w 1514 roku rozegrała się nad brzegami Dniepru, była jednym z największych starć szesnastowiecznej Europy.

artykuł | 21.05.2018 | Autor:

Bitwa pod Orszą. Dlaczego tak mało wiemy o tym wielkim polskim zwycięstwie?

Bitwa, która rozegrała się 8 września 1514 roku na polach pod Orszą, była jedną z największych batalii ówczesnej Europy. Siły polsko-litewskie rozbiły w drobny mak oddziały książąt moskiewskich. A jednak naddnieprzańska miejscowość wielu z nas wciąż kojarzy się...

Karczmy od średniowiecza były jednym z miejsc, wokół których ogniskowało się życie lokalnych społeczności.

artykuł | 20.05.2018 | Autor:

Staropolskie karczmy. Brud, paskudne jedzenie, niewygodne posłania… i jedne z najważniejszych miejsc w dawnej Rzeczypospolitej

W dawnych wsiach i miasteczkach niewiele było ważniejszych budynków. Można było tam zjeść, napić się, ale także… natknąć się na obrady sądu i zawrzeć związek małżeński. Jak wcześnie w Polsce pojawiły się karczmy i dlaczego ostatecznie straciły swoje...

Bezbronny kmiotek stanowiący własność lorda. Czy angielscy chłopi rzeczywiście byli niewolnikami? Ilustracja z "Psałterza królowej Marii".

artykuł | 19.05.2018 | Autor:

Komu żyło się lepiej: chłopom w średniowiecznej Anglii czy Polakom w XXI wieku?

Średniowiecznych chłopów wyobrażamy sobie podobnie jak niewolników. Brudni, żyjący w ciemnych norach, zmuszeni do pracy ponad siły. Ale czy naprawdę tak wyglądało ich życie? A może niektórzy z nas… chcieliby się zamienić z wieśniakami sprzed tysiąclecia?

Przedwojenna pocztówka z fotografią anonimowej kobiety

artykuł | 17.05.2018 | Autor:

Czy kobietę da się zgwałcić? Polscy specjaliści sprzed wojny udzielali na to pytanie samych najgorszych odpowiedzi

Każdą ofiarę traktowano tak, jakby była sprawcą. Czy czasem gwałt nie sprawił jej przyjemności? Czy sama się o niego nie prosiła? Bo przecież prawdziwa przemoc seksualna nie mogła istnieć w cnotliwej i konserwatywnej II Rzeczypospolitej.

Władze PRL wierzyły, że tworzywa sztuczne wprowadzą PRL w nowoczesność. Na zdjęciu zakład produkcji polietylenu w NRD.

artykuł | 16.05.2018 | Autor:

„Plastykowa koniunktura”. Jak Polska stała się Chinami bloku wschodniego?

Jakimi przedmiotami chcieli się otaczać nasi rodzice i dziadkowie? Jeśli wierzyć gazetom z drugiej połowy lat 50., tylko plastikowymi! Polska prasa z entuzjazmem zapowiadała rajstopy bez oczek i nietłukące zastawy. A prywaciarze zatarli ręce i wzięli się do...

Kopce (od lewej) Wandy, Kościuszki i Krakusa na XIX-wiecznym rysunku Alexandera Glässera.

artykuł | 15.05.2018 | Autor:

Jeden ze słynnych krakowskich kopców… bezpowrotnie zniknął. Co stało się z Kopcem Esterki?

Wydawałoby się, że monumentalne krakowskie kopce to obiekty, które trudno zgubić. A jednak! Jeden z nich zaginął i badacze do dzisiaj spierają się, gdzie dokładnie się znajdował. Do dzisiaj nie wiemy też, w jakim celu te tajemnicze obiekty...

Bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy oznaczała koniec wojny w Europie. Po niej można było przystąpić do przywracania równowagi na wyniszczonym kontynencie...

artykuł | 14.05.2018 | Autor:

Godzina zero. Jak wyglądały pierwsze miesiące po zakończeniu II wojny światowej w Europie?

Bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy oznaczała koniec wojny w Europie. Choć w Azji walki jeszcze trwały, można było przystąpić do przywracania równowagi na wyniszczonym kontynencie. Okazało się to niełatwe, zwłaszcza, że w powietrzu dało się już wyczuć pierwsze oznaki...

Józef Piłsudski został zesłany na Syberię w wieku 19 lat.

artykuł | 12.05.2018 | Autor:

Jaką rolę Józef Piłsudski odegrał w zamachu na cara Aleksandra III i za co naprawdę zesłano go na Syberię?

Dziewiętnastoletni Piłsudski po rocznym pobycie w Charkowie wrócił do Wilna, gdzie niemal od razu zaangażował się w działalność konspiracyjną. Szybko został wciągnięty w wir wydarzeń, których celu nawet się nie domyślał. I… został skazany na pięcioletnie zesłanie na...

W ciągu pierwszych kilku tygodni walk Armia Czerwona straciła dwa miliony ludzi.

artykuł | 10.05.2018 | Autor:

„Spróchniała budowla”. Jak bardzo słaba była armia radziecka w momencie niemieckiego ataku?

Gdy 22 czerwca 1941 roku wojska niemieckie uderzyły na ZSRR, oficerowie III Rzeszy optymistycznie patrzyli w przyszłość. Niektórzy twierdzili nawet, że wojna z sowiecką Rosją potrwa zaledwie cztery tygodnie. Czy Armia Czerwona rzeczywiście była w aż tak opłakanym...

Portret anonimowej dziewczynki sprzed 1939 roku.

artykuł | 09.05.2018 | Autor:

Dziecięca prostytucja w przedwojennej Polsce

W Warszawie najtańsze prostytutki, zwane chustkowymi, liczyły sobie złoty pięćdziesiąt, może dwa złote. Dziewczyny z Mławy były gotowe oddać się choćby za 50 groszy. Za tę cenę mogły sobie później kupić litr mleka albo trzy kurze jajka.

W niektórych państwach Niemcy chętnie prowadzili rekrutację do ochotniczych oddziałów Waffen SS. A jak było w Polsce?

artykuł | 06.05.2018 | Autor:

Polscy kolaboranci. Ilu ich było i co chcieli osiągnąć, współpracując z hitlerowcami?

Aktorzy. Sędziowie. Policjanci. Część Polaków z różnych powodów decydowała się na współpracę z nowymi, okupacyjnymi władzami. Tych, którzy liczyli na wykorzystanie jej do własnych celów, czekało jednak gorzkie rozczarowanie. Największymi wrogami polskich kolaborantów okazali się bowiem… sami Niemcy. 

Czy w 1989 roku obóz solidarnościowy miał też innych kandydatów na stanowisko premiera?

artykuł | 02.05.2018 | Autor:

Pierwszy niekomunistyczny rząd w powojennej Polsce tworzyli… bracia Kaczyńscy. Historyk wyjaśnia, jak do tego doszło i dlaczego to Tadeusz Mazowiecki został premierem

Czy należy domagać się premiera z obozu „Solidarności”? A jeśli tak, z kim budować koalicję? W lecie 1989 roku odpowiedzi na to pytanie szukała cała opozycja. Narzucił ją w końcu Lech Wałęsa, idąc za radami… braci Kaczyńskich.

Stryczek z muzeum więzienia hrabstwa Austin (fot. Patrick Feller, lic. CCA 2.0 Generic)

artykuł | 01.05.2018 | Autor:

Jak wyglądała ostatnia polska egzekucja?

Andrzej w ramach ostatniego życzenia poprosił o papierosa. Jego ofiary, Iwony, nikt nie zapytał czy życzy sobie czegokolwiek zanim umrze. Na ostatnie sekundy życia zwyrodniałego mężczyzny patrzyli prokurator, naczelnik aresztu, adwokat, lekarz i ksiądz. Nie wiedzieli, że po...

artykuł | 29.04.2018 | Autor:

„Tylko on dawał nadzieję uratowania ojczyzny”. Dlaczego Niemcy dali się uwieść Hitlerowi?

Był człowiekiem znikąd, a głoszone przez niego poglądy od początku były skrajne. Stał na czele ruchu, który rozsadzał panujący w państwie porządek. I skłonił miliony Niemców, by mu zaufali. Ale miał też trochę szczęścia, bo władzę przejął w...

Józef Piłsudski (trzeci z lewej) był uczniem zdolnym, lecz dość krnąbrnym. I niechętnie mówił po rosyjsku.

artykuł | 28.04.2018 | Autor:

Jakim dzieckiem był Józef Piłsudski?

Pierwsze lata Ziuka, jak nazywali go najbliżsi, nie zwiastowały wielkiej przyszłości. Uczył się nieźle, ale niechętnie. W młodzieżowej konspiracji działał też bez większego przekonania. Ale z każdym rokiem przyszły Naczelnik nabierał tempa.

Tajny protokół został podpisany podczas wizyty Joachima von Ribbentropa w Moskwie.

artykuł | 26.04.2018 | Autor:

Jak doszło do podpisania paktu Ribbentrop-Mołotow?

„Przez wiele lat wylewaliśmy sobie na głowy kubły pomyj” – zauważył Stalin, przymierzając się do podpisania układu z hitlerowskimi Niemcami. Rzeczywiście, nikt nie spodziewał się sojuszu nazistów z komunistami. Długo wahali się nawet sami zainteresowani. Co przesądziło sprawę? 

Egzekucja na krześle elektrycznym (fot. domena publiczna)

artykuł | 24.04.2018 | Autor:

Jak humanitarnie zabić człowieka? Amerykanie od dwustu lat szukają idealnej metody egzekucji. Zwykle z opłakanym skutkiem

W latach 1890-2010 w Stanach Zjednoczonych wykonano wyroki śmierci na łącznie 8776 osobach. Z opublikowanych niedawno wyliczeń wynika, że 3% tych egzekucji zakończyło się kompletną fuszerką, przez którą 276 osób konało w męczarniach. Czy istnieje w ogóle „humanitarny”...

Pod koniec wojny alianci mieli sprecyzowane poglądy na temat tego, jak powinno wyglądać zakończenie wojny z Hitlerem.

artykuł | 22.04.2018 | Autor:

„Im dłużej Hitler będzie przy władzy, tym większe szanse mają alianci”. Dlaczego Wielka Trójka nie popierała zamachów na Hitlera?

W drugiej połowie 1944 roku grupa niemieckich oficerów, widząc nadchodzącą klęskę Niemiec, zaczęła snuć plany obalenia Hitlera. Byli pewni, że gdy podadzą zachodnim aliantom głowę Führera na tacy, ci zgodzą się na korzystne warunki pokoju. Nie mogli bardziej...

Przywódcą pierwszego polskiego powstania narodowego został Tadeusz Kościuszko.

artykuł | 17.04.2018 | Autor:

„Nie masz broni, która by się oparła kosie”. Jak Kościuszko chciał wygrać pierwsze polskie powstanie narodowe?

W 1794 roku Rzeczpospolita, okrojona przez dwa kolejne rozbiory, podjęła ostatni wysiłek, by zapobiec swojemu upadkowi. Nieliczna konspiracja, przygotowująca insurekcję, liczyła na wsparcie ze strony wszystkich warstw społecznych. Co udało się osiągnąć i jakie wzorce tradycja powstańcza utrwaliła...

Alfred Rosenberg był czołowym ideologiem III Rzeszy i zajmował wysokie stanowiska w hitlerowskiej administracji.

artykuł | 16.04.2018 | Autor:

Architekt zagłady. Kim był Alfred Rosenberg?

Partyjny filozof, weteran NSDAP i zapiekły wróg komunizmu. Autor jednej z obowiązkowych lektur każdego nazisty. I zbrodniarz wojenny, który bezwzględnie wcielał swoje idee w życie. Jak przebiegała kariera człowieka, który zaszczepił w umyśle Hitlera rasistowskie teorie?

artykuł | 14.04.2018 | Autor:

Zimna wojna religijna. Jak polski Kościół zareagował na upadek PRL?

Po przełomie 1989 roku także Kościół musiał odnaleźć swoje miejsce w nowej Rzeczypospolitej. Wyobrażenia na temat jego roli były bardzo różne. Wojna zaczęła się niewinnie, od kwestii nauczania religii w szkołach. Ale później było już tylko coraz bardziej...

Polskie działaczki były skupione na sprawie niepodległości, ale ich reprezentacji nie zabrakło także na Międzynarodowym Kongresie Kobiet, który odbył się w Hadze w 1915 roku.

artykuł | 12.04.2018 | Autor:

Polskie emancypantki. Kim były i jak walczyły o prawa kobiet?

Gdy na świecie kobiety zaczynały upominać się o swoje prawa, Polki skupione były na sprawie niepodległości. To im powierzono rolę strażniczek polskiej mowy i tradycji. Nie znaczy to jednak, że zaniechały walki o równouprawnienie. Dowiodły tego tuż po...