Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Życie codzienne

artykuł | 13.01.2018 | Autor:

Pijaków i chuliganów nigdy nie było tak wielu. Do czego doprowadziło w PRL-u poluzowanie stalinowskiej śruby?

W 1956 roku Polacy wyszli na ulicę, domagając się chleba i wolności. Gomułkowska odwilż, która rozpoczęła się w październiku, przynajmniej częściowo odpowiedziała na te żądania. Wkrótce jednak okazało się, że wiatr zmian przyniósł ze sobą nie tylko swobody,...

Co Pitagoras miał przeciwko jedzeniu roślin strączkowych? (fot. Silar, lic. CCA-SA 4.0)

miniatura | 07.01.2018 | Autor:

Dlaczego Pitagoras uważał, że zjadanie bobu to zbrodnia równa pożeraniu… głów własnych rodziców?

„Dopóki ludzie zarzynają zwierzęta”, twierdził Pitagoras, „dopóty nie przestaną zabijać się nawzajem”. Ojciec wegetarianizmu? Sekciarz? Ekscentryk? Kim był jeden z ojców matematyki?

Podczas pracy w GULAG-u (fot. domena publiczna)

news | 03.01.2018 | Autor:

Odkryto niezwykły dziennik z GUŁAG-u prowadzony w formie komiksu

Po blisko 70. latach dziennik pełen dowcipnych rysunków i zabawnych rymowanek, który został spisany w łagrze ujrzał światło dzienne. O jego wysokiej wartości historycznej stanowi fakt, że stworzono do w obozie, a nie jak relacje Sołżenicyna, Szałamowa, już...

O świątecznej szynce wielu mogło co najwyżej pomarzyć (for. babinicz, lic. CC0)

miniatura | 31.12.2017 | Autor:

Mięso dla wybranych. Czym w schyłkowej epoce Gierka były „sklepy komercyjne”?

Gdy w innych sklepach półki świeciły pustkami, w sklepach komercyjnych można było kupić wyborowy asortyment. Był on jednak dostępny po… „komercyjnych cenach”.

recenzja | 29.12.2017 | Autor:

„Źle urodzone” (Filip Springer)

Oglądając peerelowskie budynki, jedni wyrażają podziw i uznanie, inni twierdzą, że to zwykłe „koszmarki”. Filip Springer wyrusza w podróż poprzez przedziwne losy budowli i ich twórców, aby znaleźć odpowiedź na pytanie: dlaczego ta architektura wciąż budzi kontrowersje?

artykuł | 27.12.2017 | Autor:

10 najbardziej przydatnych porad domowych, jakie powinna była przekazać ci prababcia

Gdy w kuchni zdarzy nam się wypadek, albo sprzątając nie wiemy, jak zatroszczyć się o jakieś ubranie bądź mebel, zwykle spanikowani pędzimy do komputera i szukamy w internecie rozwiązań. Aby oszczędzić sobie w przyszłości kłopotu, polecamy zapoznanie się...

Młody mężczyzna w mundurze galowym. (fot. Muzeum Miasta Łodzi, domena publiczna)

news | 26.12.2017 | Autor:

Muzeum Miasta Łodzi udostępniło niezwykłą kolekcję zdjęć

Muzeum Miasta Łodzi postanowiło zrobić miłośnikom historii wspaniały świąteczny prezent. W ramach projektu #dzielimysięŁodzią możemy spojrzeć dawnym łodzianom w oczy.

Przemówienie Władysława Gomułki w październiku 1956 roku zapoczątkowało rewolucyjne zmiany, także w stosunkach państwa z Kościołem.

artykuł | 24.12.2017 | Autor:

Pasterka w peerelowskim radiu? Tak wyglądała odwilż 1956 roku

Przemiany 1956 roku doprowadziły także do przełomu w trudnych stosunkach na linii państwo-Kościół. Obie strony zdobyły się na wiele przyjaznych gestów. Władze zgodziły się na powrót religii do szkół. Nie zamierzały jednak łatwo oddać terenu. Batalia o rząd...

Obraz Jacka Malczewskiego Wigilia na Syberii - miniatura

artykuł | 23.12.2017 | Autor:

Ziemiańska wigilia pod okupacją. Wzruszająca relacja z 1940 roku

Chwila wytchnienia po miesiącach brutalnej tułaczki. Tradycje sięgające zamierzchłych czasów, odtwarzane pomimo grozy wojennej rzeczywistości. Prezenty, lokalne potrawy i wypatrywanie pierwszej gwiazdki. O tym wszystkim pisze Jerzy Mikułowski Pomorski herbu Rawicz.

recenzja | 22.12.2017 | Autor:

„Ta nasza młodość. Jak dorastało się w PRL?” (Tomasz Ławecki, Kazimierz Kunicki)

PRL objął kilka dekad. Każde pokolenie miało swoją modę, idoli oraz sposoby na radzenie sobie z rzeczywistością, w której indywidualizm i młodzieńczy bunt były tłumione. Pisząc dziś o tych specyficznych czasach można wpaść w kilka pułapek: nadmiernego sentymentalizmu,...

Plakat propagandowy z okresu PRL. (fot. domena publiczna)

miniatura | 21.12.2017 | Autor:

Plotkowanie w PRL-u. Za powtarzanie pogłosek można było trafić do więzienia na 5 lat

Za plotkowanie groził surowy wyrok, ale Polaków to nie odstraszało. Opowiadali, że premier Cyrankiewicz ma konto w Szwajcarii, a syn innego szefa rządu zastawił skarb państwa w… kasynie w Monte Carlo.

Polskie "Stranger Things" może byłoby bardziej czarnobiałe, ale z pewnością miałoby swój niepowtarzalny koloryt... Na ilustracji kadr z tego amerykańskiego serialu osadzonego w latach 80-tych ubiegłego wieku w stanie Indiana.

opinia | 18.12.2017 | Autor:

Jak wyglądałoby „Stranger Things” gdyby powstało w Polsce?

Bez telefonów, bez gier, bez szans na własny samochód. Za to ze świadomością, jak skombinować filmy, muzykę i ciuchy z Zachodu. Tak żyły polskie nastolatki w latach 80-tych ubiegłego wieku.

Wiele mówi się o galicyjskiej nędzy. Ale jak naprawdę wyglądało życie w Krakowie pod koniec XIX wieku?

artykuł | 16.12.2017 | Autor:

Stolica polskiej nędzy. Jak bardzo zabiedzony był XIX-wieczny Kraków?

Miasto już w połowie wieku było przeludnione. Kiedy zaczęli docierać do niego mieszkańcy wsi, uciekający przed legendarną galicyjską nędzą, sytuacja stała się tragiczna. Przynajmniej zdaniem tych, którzy na widok biedy nie odwracali wzroku.

Co jedli nasi przodkowie w neolicie? (fot. lic. CC0)

miniatura | 14.12.2017 | Autor:

Co ludzie jedli w epoce kamienia? Jadłospis sprzed 5000 lat

Czy można ustalić co jedli ludzie żyjący w epoce neolitu? Skąd czerpać wiedzę? I czy te potrawy w ogóle były smaczne?

artykuł | 09.12.2017 | Autor:

Wyspa przestępców. Norman Davies tłumaczy jak powstała współczesna Australia

Pierwsi biali mieszkańcy kontynentu byli garstką drobnych złodziejaszków, przestępców mniejszego kalibru i poszukiwaczy przygód. Zesłani przymusowo do więzień i kolonii karnych na drugim końcu globu, przeżywali prawdziwe piekło. Jak mimo tego udało im się stworzyć nowe, normalne życie?

news | 09.12.2017 | Autor:

Chcesz wypić za pilotów z Dywizjonu 303? Teraz możesz to zrobić wódką wzorowaną na trunku, jaki pędzili!

Na polski rynek właśnie wkroczyła wódka Squadron 303, inspirowana tradycją polskiego dywizjony lotniczego. Kształt butelki przypomina używane przez pilotów piersiówki, a w recepturę odtworzył profesor biochemii z Oksfordu. Ostrzegamy jednak: nie jest to tani alkohol!

Na wielu holenderskich obrazach mieszkania są wystawnie urządzone, a ludzie wyglądają na zadowolonych i szczęśliwych. Czy Niderlandy były krainą mlekiem i miodem płynącą?

artykuł | 07.12.2017 | Autor:

To było najbogatsze państwo Europy. Zapomniane imperium kolonialne, którego historia daje do myślenia

Jego mieszkańcy otaczali się obrazami, a za kwiaty skłonni byli płacić ogromne pieniądze. Z kolonii sprowadzali jedwabie, diamenty i drogie przyprawy. Na handlu nimi zarabiali krocie. Państwo idealne? A może tylko idealna iluzja?

recenzja | 03.12.2017 | Autor:

Niezwykłe życie zwykłych kobiet. Dlaczego warto czytać o naszych prababkach?

Historia Polski to nie tylko historia mężczyzn. Aleksandra Zaprutko-Janicka pokazuje jak ważna była w dwudziestoleciu rola „zwykłych” kobiet. „Zwykłych”, czyli tych, które zajmowały się codziennymi sprawami i podejmowały pracę, aby zapewnić domownikom godną egzystencję. „Zwykłych”, ale nie zwyczajnych. 

W średniowieczu niewielu śmiałków decydowało się na podróże poza Europę. Relacje tych, którzy się na to zdobyli, są bezcenne.

artykuł | 30.11.2017 | Autor:

10 cudów średniowiecznego świata. Miejsca, które olśniewały wędrowców

Podróżnicy opowiadali o nich niestworzone historie. Niektóre okazały się później wyssane z palca, ale inne – nie mniej zadziwiające – były prawdziwe. I świadczyły o tym, że poza Europą istnieją też nieznające chrześcijaństwa, a jednak wspaniałe cywilizacje. Pod...

Karol Wielki na obrazie Albrechta Dürera.

miniatura | 29.11.2017 | Autor:

Krótka historia pleśniowego sera. Uwielbiał się nim objadać już sam Karol Wielki

W 774 roku, w drodze powrotnej z kampanii przeciwko Longobardom, Karol Wielki zatrzymał się na płaskowyżu Brie, w pobliżu opactwa Meaux. Braciszkowie podali mu postną porcję sera. Nalegali, żeby zjadł wszystko, razem ze skórką.

Chociaż o Czarnobylu mówi się przede wszystkim w kontekście wybuchu reaktora, to ukraińskie miasto miało swoją historię na długo przed tym.

artykuł | 27.11.2017 | Autor:

Co było w Czarnobylu przed elektrownią i przed wielką katastrofą?

Posiadłość myśliwska ruskiego księcia, szlachecka ostoja tolerancji, prowincjonalny sztetl. Czarnobyl ma historię długą i zawiłą. A do tego: niezmiennie związaną z Polską.

Henryk Poddębski z aparatami fotograficznymi w Łowiczu w 1939 roku. Zdjęcie pochodzi z albumu "Niepodległa Poddębskiego".

news | 25.11.2017 | Autor:

Od zapadłych chat, po nowoczesne fabryki. Unikalne fotografie przedwojennej Polski teraz dostępne za darmo online

Narodowe Archiwum Cyfrowe udostępniło właśnie wyjątkowy zbiór fotografii. Album ze zdjęciami jednego z najważniejszych fotografów dwudziestolecia międzywojennego właśnie znalazł się w Internecie. Kolekcję wyróżniają oryginalne i bardzo szczegółowe opisy autora.

Korneli Szlegel: Polonez pod gołym niebem (fot. domena publiczna)

miniatura | 24.11.2017 | Autor:

„Przydługa pijacka stypa”. Czy czasy dynastii saskiej rzeczywiście były jedną niekończącą się balangą?

„Gdy August pił, cała Polska była pijana” – brzmiało popularne powiedzenie, odnoszone do czasów Augusta II (1697–1733) oraz Augusta III Sasa (1733–1763). Ile było w nim prawdy?

Tabliczka „Nur für Juden – Tylko dla Żydów” na warszawskim tramwaju w październiku 1940 roku.

artykuł | 21.11.2017 | Autor:

Polska pomoc dla Żydów. Jak powstała i czym była Żegota?

Polski rząd w Londynie, pomimo tragicznej sytuacji całego społeczeństwa, miesięcznie przekazywał nawet po kilka milionów złotych, by pomóc przetrwać polskim Żydom. Kto zorganizował Radę Pomocy Żydom „Żegota”? Jak powstał jej słynny kryptonim? Jak funkcjonowała ta organizacja? Ilu ludziom...

Księga henrykowska

miniatura | 21.11.2017 | Autor:

„Daj, ać ja pobruczę, a ty poczywaj”. Co powinieneś wiedzieć o pierwszym zdaniu zapisanym w języku polskim?

Najstarsze zdanie po polsku nadal budzi pytania i wątpliwości naukowców. Co wiemy z całą pewnością, a czego możemy się tylko domyślać?