Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Konteksty

Plutonarium, wrota Plutona (fot. Carole Raddato, lic. CC BY-SA 2.0)

news | 20.02.2018 | Autor:

Naukowcy już wiedzą, czym były starożytne śmiercionośne „wrota do piekła”

Najnowsze badania przeprowadzone przez naukowców w starożytnym mieście Hierapolis rozwiewają tajemnicę „wrót Plutona”. Wreszcie wiemy, co tak naprawdę znajduje się w miejscu, które starożytni uważali za wejście do świata podziemnego.

Konfederacki pomnik w Savannah (fot.Daniel Mayer, lic. GNU FDL)

news | 19.02.2018 | Autor:

W USA usuwają kolejne konfederackie pamiątki. Teraz wzięli się za pomnik żołnierzy poległych w wojnie secesyjnej

Od zakończenia wojny secesyjnej minęło ponad 150 lat, w Stanach Zjednoczonych to jednak nadal drażliwa kwestia. Od pewnego czasu Amerykanie prowadzą własną wersję „dekomunizacji”. Zamiast pamiątek po komunie usuwają jednak monumenty poświęcone konfederatom.

Falanga (fot. domena publiczna)

miniatura | 18.02.2018 | Autor:

„Falanga walczy, Falanga czuwa, Falanga Żydów z Polski usuwa”. Czym był Obóz Narodowo-Radykalny i jakie hasła głosił?

Członkowie ONR-u nawoływali do walki z Żydami i „kryptożydami”, za których uważano Polaków „kolaborujących” z Żydami prawdziwymi. To oni właśnie wysunęli pomysł, by wszystkich Żydów wysłać na Madagaskar.

Odzyskana przez zachodniopomorską policję rzeźba (fot. materiały prasowe KWP w Szczecinie)

news | 17.02.2018 | Autor:

Trzystuletni anioł w paczce pocztowej. Tajemnicza historia odnalezienia zabytkowej rzeźby

Policjanci z województwa Zachodniopomorskiego musieli się nieźle zdziwić, gdy dotarła do nich tajemnicza paczka. Gdy ją otworzyli w środku zobaczyli nie bombę, nie efekt głupiego dowcipu, a poszukiwany od dawna zabytek.

Osiedle z wielkiej płyty (fot. domena publiczna)

miniatura | 13.02.2018 | Autor:

Bloki z wielkiej płyty. Najważniejsze daty, liczby i fakty

Kiedy powstał pierwszy blok z wielkiej płyty? Dlaczego je budowano? Jakim cudem postawiono ich tak wiele? Ile jest mieszkań w blokach z wielkiej płyty? Czyj to był pomysł?

Czy Homer odgapił swoje opowieści od Babilończyków (fot. domena publiczna)

miniatura | 12.02.2018 | Autor:

Zainspirował Homera, rzucił światło na biblijne opowieści. Co warto wiedzieć na temat eposu o Gilgameszu?

Podobieństwa między utworami Homera a mezopotamskim eposem o Gilgameszu są niewątpliwe. Czy słynny bard odgapiał od Babilończyków?

Bikiniarze byli tak charakterystyczną subkulturą za żelazną kurtyną, że do dziś popkultura o nich pamięta. Da zdjęciu obsada rosyjskiego musicalu im poświęconego (fot. Tatyana Pankratova, lic. CCA-SA 3.0)

miniatura | 11.02.2018 | Autor:

Kim byli bikiniarze?

Sami mówili o sobie: „bikiniarze”. Wyzywano ich jednak od „bażantów” i „fagasów”, a władze widziały w nich tylko młodocianych przestępców wymagających resocjalizacji. Czym było bikiniarstwo? W co wierzyli bikiniarze? I jak ich zapamiętano?

recenzja | 09.02.2018 | Autor:

Czy TO może zdarzyć się tutaj? („O tyranii” Timothy Snyder)

W Europie czasem chcielibyśmy wierzyć, że nasza historia dobiegła końca. Nie musimy więc już walczyć o demokrację. Możemy spocząć na laurach i nie martwić się o to, kto przejmie władzę w państwie. Kandydaci używają różnych sloganów, ale mówią...

Wiliam Szekspir (fot. domena publiczna)

news | 09.02.2018 | Autor:

Szekspir nie ma szczęścia do oprogramowania antyplagiatowego. Właśnie odkryto źródło, na którym „wzorował” się pisząc 11 swoich sztuk

Wiliam Szekspir jest jednym z najbardziej znanych pisarzy na świecie. Każdy w szkole słucha o jego dziełach, a twórcy od dawna inspirują się jego pomysłami. Oby tylko uczniowie nie naśladowali go w kwestii plagiatów.

Człowiek z Cheddar (fot. domena publiczna)

news | 07.02.2018 | Autor:

Naukowcy właśnie dowiedli, że pierwsi Brytyjczycy, zamieszkujący Anglię 10 000 lat temu, mieli prawie czarną skórę

Ludzie z lubością wykrzykujący hasła o ratowaniu „białej Europy” właśnie dostali gorzką lekcję. Naukowcy dzięki badaniom kości człowieka sprzed 10 000 lat dowiedli, że jeden z pierwszych Brytyjczyków miał kręcone włosy i prawie czarną skórę.

Pałac kultury (fot. Adrian Grycuk, lic. CC BY 3.0 pl)

miniatura | 06.02.2018 | Autor:

„Sen szalonego cukiernika”. Jak powstał Pałac Kultury i Nauki?

„Pajac Kultury”, „Pekin”, „Sen szalonego cukiernika”. Na wszystkie te sposoby warszawiacy określali monumentalne gmaszysko, wzniesione w latach 1952–55 według socrealistycznego projektu autorstwa Lwa Rudniewa.

Gdyby Adolf Hitler razem z towarzyszami broni zginął pod Ypres i spoczął na tym cmentarzu, losy świata mogłyby się potoczyć zupełnie inaczej (fot. DieLachendeMehrheit, lic. CCA-SA 4.0)

miniatura | 02.02.2018 | Autor:

W tym miejscu mogła się zmienić historia świata. To tu powinien był zginąć Adolf Hitler

„Tu właśnie jest miejsce narodzin drugiej wojny światowej” – pisał John Keegan na temat małej, zapomnianej mieściny w Belgii. Dlaczego?

Profesor Norman Davies odbiera nagrodę (zdjęcia udostępnione przez BCC)

opinia | 30.01.2018 | Autor:

„Norman jest naszym bogactwem naturalnym, jest naszym rewanżem na Zjednoczonym Królestwie”. Szczere, osobiste słowa o Normanie Daviesie

27 stycznia 2018 roku prof. Norman Davies został uhonorowany nagrodą specjalną Business Centre Club: za wskazywanie Polakom drogowskazów na przyszłość poprzez badanie ich historycznych sukcesów i porażek. Poniżej słowa, które z tej okazji wygłosił Henryk Woźniakowski: prezes Wydawnictwa Znak.

Dzieci ocalałe z Auschwitz. Czy nowa ustawa w jakikolwiek sposób zmieni postrzeganie tego obozu? (fot. domena publiczna)

news | 29.01.2018 | Autor:

Obrona prawdy historycznej czy jej zakłamywanie? Czemu służy znowelizowana ustawa o IPN?

26 stycznia sejm przyjął nowelizację ustawy o IPN, w której znalazła się między innymi kara do trzech lat więzienia lub grzywny za przypisywanie narodowi polskiemu zbrodni Trzeciej Rzeszy. W Izraelu zapanowało wściekłe oburzenie – zdaniem tamtejszych władz Polska...

Juliusz Słowacki (fot. domena publiczna)

miniatura | 29.01.2018 | Autor:

„Królom był równy”. O kim Józef Piłsudski wypowiedział się w ten sposób?

Współcześni go nie doceniali. Co innego marszałek. Jeśli był czyimś – jak byśmy to dzisiaj ujęli – fanem, to właśnie Juliusza Słowackiego.

Tadeusz Mazowiecki (fot. Artur Klose, lic. CCA-SA 2.0 Generic)

miniatura | 27.01.2018 | Autor:

„Siła spokoju”. Z takim hasłem Tadeusz Mazowiecki nie miał żadnych szans na wygraną

Premier Tadeusz Mazowiecki ostrzegał, że Wałęsa to niebezpieczny demagog. Sam szef „Solidarności” już wygłaszał komentarze godzące w podstawowe zasady demokracji. Ale czy człowiek, któremu dorobiono etykietkę „żółwia” mógł wygrać z robotniczym trybunem?

Za komuny istniało coś takiego jak prohibity, jednak książki te nie były zakazane dla wszystkich (fot. stevepb, lic. CC0)

miniatura | 24.01.2018 | Autor:

Zakazane książki, prohibity. Komu wolno było za komuny czytać nieprawomyślne publikacje?

Książki, które „nie są przeznaczone do rozpowszechniania ze względu na dobro i interes PRL” mogły być składowane tylko w ściśle wybranych bibliotekach. Mało komu było wolno po nie sięgać. A jeszcze węższej garstce wybrańców – dzielić się zaczerpniętą...

Wydaje się, że życie uniwersyteckie toczy się z daleka od politycznego zgiełku. Nic bardziej mylnego, szczególnie w Polsce Ludowej...

artykuł | 20.01.2018 | Autorzy: i

Jak za PRL-u zostawało się profesorem? Kto mógł liczyć na awans na uczelni i za jaką cenę?

Blokowanie zmian. Opóźnianie profesorskich nominacji. A nawet… szantaże i wymuszanie etatów dla zbrodniarzy. W czasach PRL życie na uczelni toczyło się tak, jak w innych zakładach pracy: im wyższe stanowisko, tym większe naciski. 

Do wykonania wielu fotografii z getta warszawskiego przyznał się Franz Konrad. Najprawdopodobniej jednak część zdjęć wykonywali fotografowie działający na rzecz propagandy III Rzeszy. Na ilustracje fragment słynnego zdjęcia z 1943 roku.

opinia | 16.01.2018 | Autor:

To najsłynniejsze zdjęcie z getta warszawskiego. Co powinieneś o nim wiedzieć?

Fotografie dokumentujące zagładę warszawskiego getta stały się wielokrotnie powielanymi świadectwami nazistowskiego ludobójstwa. Widzimy na nich Żydów wyganianych ze swoich kryjówek i rozstrzeliwanych. Ale co tak naprawdę wiemy o tym jednym, najbardziej rozpoznawalnym zdjęciu z 1943 roku?

"Wolność, całość, niepodległość" - hasło propagowane przez Kościuszkę (fot. domena publiczna)

miniatura | 16.01.2018 | Autor:

Kościuszko wprost wzorował się na rewolucji francuskiej. Co przejął od krwawego reżimu znad Sekwany?

„Wolność, całość, niepodległość”. Hasło na wzór rewolucyjnego okrzyku we Francji „Wolność, Równość, Braterstwo” wprowadzone zostało w Polsce przez Tadeusza Kościuszkę.

W historii II wojny światowej, którą znają zachodni alianci, wróg jest tylko jeden - nazistowskie Niemcy.

artykuł | 15.01.2018 | Autor:

„Aliancki schemat historii”. Dlaczego na Zachodzie przez dziesiątki lat budowano fałszywy, tendencyjny i antypolski obraz II wojny światowej?

Z perspektywy zachodnich aliantów II wojna światowa była starciem Dobra i Zła. Jedynym ich wrogiem były hitlerowskie Niemcy. Na zrozumienie, że Stalin – zwycięzca spod Stalingradu – mógł także popełniać wojenne zbrodnie, trzeba było czekać kilkadziesiąt lat. 

Milicjant z pałką. W rzeczywistości to aktor grający w filmie Czarny czwartek. Janek wiśniewski padł, w którym opowiedziana została historia masakry grudniowej z 1970 roku (fot. Starscream, lic. CCA-SA 3.0)

miniatura | 11.01.2018 | Autor:

Bijące serce partii. Krótka historia pałki milicyjnej

Stała się symbolem PRL-u i przedmiotem niezliczonych dowcipów politycznych. Pałka milicyjna wcale jednak nie towarzyszyła Polsce Ludowej od samego początku.

Inteligencja nie była warstwą jednolitą. Jej przedstawicielami byli przedstawiciele najróżniejszych opcji politycznych. Należeli do niej zarówno Marian Zdziechowski, jak i Jan Kucharzewski, Feliks Perl czy Róża Luksemburg.

artykuł | 10.01.2018 | Autor:

Czy „inteligencja” zrobiła coś dobrego dla Polski?

O przynależności do inteligencji nie decydowało pochodzenie, wykształcenie ani zawód. Pojawiła się w XIX wieku, wypełniając polityczną próżnię, pozostawioną przez nieobecną szlachtę i słabe mieszczaństwo. I odegrała w historii Polski niepoślednią rolę. Jaką dokładnie? I kim właściwie był...

Karol Gustaw z pewnością nie był zadowolony, gdy usłyszał, co ma mu do powiedzenia kanonik krakowski Szymon Starowolski. (fot. domena publiczna)

miniatura | 10.01.2018 | Autor:

Jan Kazimierz uciekł z kraju, ale Polacy nie tracili hartu ducha. Jak Kraków powitał Karola Gustawa podczas potopu szwedzkiego?

Karol Gustaw już się czuł nowym polskim królem. Dobrotliwie dopytywał o miejscową historię, chciał oglądać święte miejsca i pamiątki. Nie takiego powitania się jednak spodziewał.

Budujemy nową kulturę - plakat propagandowy z okresu PRL (fot. domena publiczna)

miniatura | 08.01.2018 | Autor:

Produkcyjniak. Staliniści kochali ten gatunek sztuki. Łatwo zrozumieć dlaczego

„Bumelanci poprawiają się albo zostają zdemaskowani jako agenci obcego wywiadu, inteligencki inżynier odchodzi w siną dal, sabotażystów chwytają tuż nad granicą czujne władze bezpieczeństwa”. Oto stalinowski produkcyjniak w najczystszej postaci.