Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Gospodarka i finanse

Ofiarą "wyzwolenia" Ziem Odzyskanych przez żołnierzy Armii Czerwonej padł przede wszystkim przemysł.

artykuł | 20.02.2018 | Autor:

Bilans grabieży. Co Sowieci wywieźli z Ziem Odzyskanych?

Setki tysięcy ton węgla. Dziesiątki tysięcy ton gotowych wyrobów. Całe fabryki rozebrane i wywiezione na wschód. „Wyzwoliciele” Polski zagarniali wszystko, co tylko wpadło im w ręce. Czy udało się cokolwiek uratować?

Zanim pojawiła się słynna tęcza na Placu Zbawiciela w Warszawie, plac był areną innego kolorowego protestu - zamiast tęczy ułożono z kwiatów krzyż (fot. Adrian Grycuk, lic. CCA-SA 3.0)

miniatura | 16.02.2018 | Autor:

Instalacja z kwiatów na Placu Zbawiciela? Nie chodzi wcale o słynną tęczę

Do niedawna na Placu Zbawiciela w Warszawie stała kontrowersyjna tęcza. Trzydzieści lat wcześniej był tam jednak krzyż wykonany z kwiatów. Dlaczego?

Wojciech Jaruzelski (fot. colasito77, lic. CC BY 2.0)

miniatura | 15.02.2018 | Autor:

„Drugi etap reformy”. Jakie zmiany obiecywał, a jakie wprowadził Wojciech Jaruzelski w 1988 roku?

Ceny poszybowały w górę, ale wraz z nimi podniesiono i pensje. W życie weszła też ustawa pozwalająca na swobodne prowadzenie działalności gospodarczej. A to wszystko mimo, że społeczeństwo odrzuciło w referendum założenia „drugiego etapu reformy”.

Stonka ziemniaczana (fot. skeeze, lic. CC0)

miniatura | 04.02.2018 | Autor:

Stonka ziemniaczana. Zmasowane działanie dywersyjno-sabotażowe wymierzone w socjalistyczną Polskę

Komunistyczne władze rozgłaszały, że stonka ziemniaczana została zrzucona do Bałtyku z amerykańskich samolotów. W ten oto sposób zgnili kapitaliści podjęli działania dywersyjno-sabotażowe przeciw socjalistycznej uprawie ziemniaka.

Czy Polska rzeczywiście przypomina obwarzanek? (fot. Perkele i Off-shell, lic. CC BY-SA 3.0)

miniatura | 30.01.2018 | Autor:

Dlaczego Józef Piłsudski twierdził, że „Polska to obwarzanek”?

Czy zdaniem świeżo awansowanego na marszałka Józefa Piłsudskiego prawdziwych patriotów można było znaleźć wyłącznie na Kresach?

Jeden z symboli PRL - kartki (fot. domena publiczna)

miniatura | 28.01.2018 | Autor:

Co za komuny sprzedawano na kartki?

Kartki żywnościowe obowiązywały tylko przez kilkanaście lat PRL-u. Do dzisiaj jednak to właśnie one stanowią symbol niewydolności komunistycznej gospodarki. Co w latach 80. można było kupić na kartki? A co trzydzieści lat wcześniej?

Epoki i systemy polityczne zmieniały się jak w kalejdoskopie, a chłopi jak zawsze byli w marnej suytuacji. (fot. Józef Chełmoński, Bociany, domena publiczna).

miniatura | 23.01.2018 | Autor:

„Zdjęto chłopu kajdany razem z butami”. Ile warte było zniesienie poddaństwa chłopów w Księstwie Warszawskim?

Marcin Badeni, oceniając dekret księcia warszawskiego Fryderyka Augusta, wydany 21 grudnia 1807 roku, powiedział dokładnie: „Chłopom zdjęto z nóg kajdany, ale zarazem ściągnięto buty”.

Blokowisko, czyli jedna z najbardziej charakterystycznych pozostałości po PRL (fot. blizniak, lic. CC0)

miniatura | 22.01.2018 | Autor:

Sytuacja mieszkaniowa w latach PRL-u. Wcale nie było tak różowo, jak niektórzy twierdzą

„Każdy z nas ma schronienie w betonie, oprócz tego po jednym balkonie” – mówił w wierszu Stanisław Barańczak. Wcale jednak nie każdy był w tej uprzywilejowanej sytuacji. Niektórzy po paręnaście lat tkwili w „zamrażarce”.

Edward Gierek w 1974 roku (fot. Piotrzyk, lic. CCA-SA 3.0)

miniatura | 08.01.2018 | Autor:

„Budujemy drugą Polskę”. Ulubiony frazes Edwarda Gierka

Hasło tak bardzo przypadło pierwszemu sekretarzowi do gustu, że uczynił z niego główny punkt swojego sukcesu. Dla Edwarda Gierka natarczywa propaganda sukcesu sprowadzała się właśnie do „budowy drugiej Polski”. Choćby była to budowa na wariackich papierach.

O świątecznej szynce wielu mogło co najwyżej pomarzyć (for. babinicz, lic. CC0)

miniatura | 31.12.2017 | Autor:

Mięso dla wybranych. Czym w schyłkowej epoce Gierka były „sklepy komercyjne”?

Gdy w innych sklepach półki świeciły pustkami, w sklepach komercyjnych można było kupić wyborowy asortyment. Był on jednak dostępny po… „komercyjnych cenach”.

Czyn partyjny w drugiej połowie lat 70. (fot. Stiopa, lic. CC BY-SA 3.0)

miniatura | 22.12.2017 | Autor:

„W czynie społecznym”. Instytucja, bez której trudno w ogóle wyobrazić sobie PRL

Układanie chodników, sadzenie drzew czy nawet budowa szkół. Wszystko to z poczucia wierności partii, z porywu serca i… bez wynagrodzenia. A więc: w czynie społecznym.

Świątynia luksusu w siermiężnych czasach - Pewex. Nawet w najtrudniejszych ekonomicznie czasach można było kupić w nim za dewizy wszystkie najważniejsze produkty (fot. domena publiczna).

miniatura | 20.12.2017 | Autor:

„Okno wystawowe Zachodu”. Czym był Pewex?

Szynka konserwowa, kawa naturalna, a nawet piwo w puszce. Niezwykłe rarytasy były na wyciągnięcie ręki. Ale tylko dla tych, którzy, fatygując się do Peweksu, nieśli w portfelu dolary.

Lenin na pocztówce z 1930 roku autorstwa Karla Grönhagena.

artykuł | 13.12.2017 | Autor:

Radziecki kapitalizm. Czemu Lenin promował wolny rynek?

Trzy lata komunizmu wojennego zrujnowały bolszewicką Rosję. W obliczu katastrofy Włodzimierz Lenin postawił na wolny rynek. Zdrada ideałów? Wręcz przeciwnie: wielki wódz rewolucji uznał, że to właśnie tędy wiedzie droga do socjalizmu.

Fragment zachowanego tekstu przywileju koszyckiego

artykuł | 10.12.2017 | Autor:

Przywilej koszycki. Polityczny majstersztyk czy kompromitujące ustępstwo?

Przywilej koszycki przeszedł do historii jako zarzewie kryzysu państwa, niemocy dynastii i samowoli polskiej szlachty. Anarchię kolejnych wieków zrzucano na barki Ludwika Węgierskiego, a wraz z nim – także Elżbiety Łokietkówny. Czy jednak słusznie?

Na wielu holenderskich obrazach mieszkania są wystawnie urządzone, a ludzie wyglądają na zadowolonych i szczęśliwych. Czy Niderlandy były krainą mlekiem i miodem płynącą?

artykuł | 07.12.2017 | Autor:

To było najbogatsze państwo Europy. Zapomniane imperium kolonialne, którego historia daje do myślenia

Jego mieszkańcy otaczali się obrazami, a za kwiaty skłonni byli płacić ogromne pieniądze. Z kolonii sprowadzali jedwabie, diamenty i drogie przyprawy. Na handlu nimi zarabiali krocie. Państwo idealne? A może tylko idealna iluzja?

Obraz Wojciecha Kossaka z 1909 roku pt. "Rugi pruskie".

artykuł | 06.12.2017 | Autor:

Co każdy Polak powinien wiedzieć o germanizacji. Jak Niemcy próbowali nam odebrać język, kulturę i tożsamość?

„Polskość jest i pozostanie żywiołem wrogim” – podkreślał nadprezydent prowincji poznańskiej Eugen von Puttkamer. „Bijcie w Polaków. Nie pozostaje nam nic innego jak ich wytępić” – wtórował mu Otto von Bismarck. Jak wielką akcję germanizacji wprowadzali oni w...

Hilary Minc (fot. domena publiczna)

miniatura | 04.12.2017 | Autor:

Krucjata przeciwko kapitalizmowi. Jak przebiegała niesławna „Bitwa o handel”?

Oficjalnie chodziło o „zwalczanie drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym”. W rzeczywistości jednak Hilary Minc przystąpił do całkowitego demontażu „prywatnej inicjatywy” gospodarczej. Na tym polegała „bitwa o handel”.

Kazimierz Wielki (autor: Leopold Löffler, domena publiczna)

miniatura | 30.11.2017 | Autor:

Czy Kazimierz Wielki rzeczywiście „zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną”?

Skąd pochodzi słynne powiedzenie, według którego król Kazimierz Wielki „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”? I czy wolno mu wierzyć?

Centralny Okręg Przemysłowy. Największe przedsięwzięcie gospodarcze lat 30.

artykuł | 28.11.2017 | Autor:

„Największy plac budowy w Europie Środkowej”. Czym był Centralny Okręg Przemysłowy?

Po co i kiedy powstał Centralny Okręg Przemysłowy? Z czego wynikała lokalizacja COP? Jakie zakłady udało się zbudować? I ile to wszystko kosztowało?

Premier Zbigniew Messner. To jego ekipa wprowadziła podatek pogardliwie określany mianem popiwku.

miniatura | 18.11.2017 | Autor:

Aż do 1995 roku w Polsce obowiązywała ustawa, zgodnie z którą nie wolno było podnosić pensji, jeśli przy okazji się kogoś nie zwolniło

Znienawidzony popiwek wprowadzono w czasie stanu wojennego, przetrwał jednak i Okrągły Stół i pierwsze lata wolnej Polski. A dzisiaj aż trudno uwierzyć, że w ogóle mógł kiedyś obowiązywać.

Robotnicy żądali chleba, a wielu Polaków po cichu marzyło chociaż o... pracy.

artykuł | 04.10.2017 | Autor:

Setki tysięcy bezrobotnych. Czy w czasach PRL-u rzeczywiście każdy miał pracę?

„Wszędzie brak pracy i co dzień wzrasta bezrobocie i nędza w każdym mieście i miasteczku” – pisał do Gomułki na początku 1957 r. anonimowy nadawca z Warszawy. I wcale nie wyolbrzymiał trudnej sytuacji przynajmniej dwustu tysięcy zwyczajnych Polaków.

artykuł | 01.10.2017 | Autor:

Sześć milionów głodujących. Jak wyglądało życie zwykłych Polaków w II Rzeczpospolitej?

Na wsi bez pracy pozostawały trzy miliony ludzi. W mieście o kolejne trzy miliony obywateli już głodowały. Nędza pustoszyła robotnicze dzielnice, dewastowała życie miasteczek, niszczyła i tak wątłą klasę średnią. A to wszystko w pięknej Drugiej Rzeczpospolitej.

Al Capone zbił prawdziwą fortunę na handlu alkoholem w czasie prohibicji.

artykuł | 23.09.2017 | Autor:

Jak bardzo bogaty był Al Capone?

50 milionów za alkohol, 25 milionów z hazardu, 10 z prostytucji i tyle samo z narkotyków. To dochody słynnego gangstera… z jednego tylko roku. Ile łącznie Capone zarobił na swojej przestępczej karierze?

Zdjęcie pochodzi z domeny publicznej.

news | 12.09.2017 | Autor:

Biuro Analiz Sejmowych stwierdza: Reparacje nam się należą!

Sejmowe Biuro Analiz na wniosek posła PiS przygotowało raport dotyczący możliwości dochodzenia rekompensat za straty materialne i osobowe poniesione przez Polskę w czasie II wojny światowej. Ewentualne roszczenia mają być wysuwne wobec Niemiec.

Zamek w Paluel w 2012 roku.

news | 02.09.2017 | Autor:

Marzy ci się średniowieczny zamek? Wystarczy równowartość 200 złotych!

Symboliczna kwota 50 euro to wszystko, czego potrzebujesz, by stać się współwłaścicielem średniowiecznego zamku w południowej Francji. Château du Paluel może i na razie jest zrujnowane, ale już wkrótce może zalśnić dawnym blaskiem.