Twoja Historia

Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

„Cześć najdzielniejszym z dzielnych”. Bohaterska szarża Polaków pod Somosierrą

January Suchodolski, Szarża pod Somosierrą (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna January Suchodolski, Szarża pod Somosierrą (fot. domena publiczna)

Napoleon stanął przed pułkiem szwoleżerów i zdjąwszy kapelusz, zawołał: „Jesteście godni mojej starej gwardii, uważam was za najdzielniejszą jazdę”. Miał ku temu doskonałe powody.

„Cześć najdzielniejszym z dzielnych”. W ten sposób Napoleon miał dać wyraz uznaniu dla żołnierzy pułku szwoleżerów gwardii polskiej nazajutrz po ich szarży pod Somosierrą (powszechnie występująca wersja nazwy przełęczy i doliny – Samosierra – jest rusycyzmem).

Miejsce walki

30 listopada 1808 roku o świcie pierwsze oddziały wojsk napoleońskich stanęły u wejścia do doliny Somosierra, przez którą prowadziła najkrótsza droga do Madrytu. Pięciokilometrową doliną dochodziło się do przełęczy, która była naturalnie ukształtowanym, doskonałym miejscem do obrony.

Wbrew rozpowszechnionemu przekonaniu Somosierra nie była (i nie jest) wąwozem. Jednak, zupełnie jak w wąwozie, poruszać się można było jedynie wąską drogą, w najszerszych miejscach mającą nie więcej niż sześć metrów, gdyż stosunkowo łagodnie opadające stoki doliny pokryte były blokami skalnymi. Uniemożliwiały one przejście, a równocześnie dawały świetną ochronę obrońcom.

Pozycje wroga

Przejścia bronił korpus gen. don Benita San Juana, który dotarł do Somosierry już 18 listopada. Hiszpanie mieli więc dość czasu, by przygotować się do obrony. Generał polecił usypać na przełęczy szaniec i umieścić tam 10 z posiadanych 16 dział. Pozostałe działa podzielone zostały na trzy baterie, rozmieszczone co kilkaset metrów przy drodze prowadzącej przez dolinę. Tylko pierwsza z tych baterii umocniona została ziemnym nasypem.

Bitwa pod Somosierrą, obraz Piotra Michałowskiego (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Bitwa pod Somosierrą, obraz Piotra Michałowskiego (fot. domena publiczna)

Wzdłuż drogi, za blokami skalnymi, kryło się około tysiąca żołnierzy. Na samej przełęczy rozlokowanych zostało blisko dwa tysiące, reszta zaś z ponaddwunastotysięcznego korpusu oczekiwała w pobliskiej wiosce i na południowych stokach gór. Hiszpanie uważali, że pozycja ta jest nie do zdobycia, i w zasadzie trudno się im dziwić.

Nieprecyzyjny rozkaz

Około godziny 8.00 30 listopada atak rozpoczęła piechota francuska. Została odrzucona przez działa pierwszej baterii hiszpańskiej. Rozsierdzony oporem Napoleon polecił 3. szwadronowi polskich szwoleżerów gwardii zdobycie, jak można dzisiaj sądzić, tylko tej jednej baterii. Rozkaz był jednak nie dość precyzyjnie sformułowany i można go było zinterpretować jako polecenie opanowania przełęczy.

Szwadron dowodzony przez Jana Leona Kozietulskiego (1781–1821) liczył 216 jeźdźców, z których większość miała walczyć po raz pierwszy. Tracąc kilkunastu ludzi w wyniku salwy artyleryjskiej Hiszpanów, oddział Polaków zdobył pierwszą baterię. Nie mając pewności co do zakresu rozkazu cesarza, Kozietulski zaatakował kolejną. Jej zdobycie było ułatwione przez brak ziemnego nasypu, jednak szwadron znajdował się przez cały czas pod ostrzałem żołnierzy rozlokowanych po obu stronach drogi.

Polscy szwoleżerowie pod Somosierrą, Jerzy Kossak.

fot.domena publiczna Polscy szwoleżerowie pod Somosierrą, Jerzy Kossak.

Uważam was za najdzielniejszą jazdę

Tracąc kolejnych ludzi, rannych lub zabitych, w tym niemal wszystkich oficerów, nie wyłączając Kozietulskiego, Polacy zdobyli wszystkie cztery baterie. Do ostatniej dotarło ledwie kilkunastu żołnierzy, a jej utrzymanie możliwe było tylko dzięki wsparciu 1. szwadronu pod dowództwem Tomasza Łubieńskiego. Droga do Madrytu stała otworem.

Nazajutrz po bitwie, podczas przeglądu polskiego regimentu, Napoleon stanął przed pułkiem szwoleżerów i zdjąwszy kapelusz, zawołał: „Jesteście godni mojej starej gwardii, uważam was za najdzielniejszą jazdę. Chwała najdzielniejszym z dzielnych!”

Źródło:

Powyższy tekst ukazał się pierwotnie jako jedno z haseł Leksykonu polskich powiedzeń historycznych. Pozycja autorstwa Macieja Wilamowskiego, Konrada Wnęka i Lidii A. Zyblikiewicz została opublikowana nakładem wydawnictwa Znak w 1998 roku.

Tytuł, lead, ilustracje wraz z podpisami, wytłuszczenia, podział akapitów oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst poddano podstawowej obróbce redakcyjnej.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.