Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Dlaczego to właśnie Polakom udało się złamać szyfry Enigmy?

Powszechnie uważa się, że złamanie szyfru Enigmy znacząco przyspieszyło zakończenie drugiej wojny światowej. Ale jak Polakom się to udało?

fot.Bundesarchiv/CC BY-SA 3.0 de Powszechnie uważa się, że złamanie szyfru Enigmy znacząco przyspieszyło zakończenie drugiej wojny światowej. Ale jak Polakom się to udało?

Brytyjczycy już nawet nie próbowali odczytywać niemieckich depesz. Inni, zniechęceni niepowodzeniem tradycyjnej kryptologii, także składali broń. Polacy podeszli do problemu od zupełnie innej strony… i skrócili wojnę o dobrych kilka lat.

Historia złamania szyfrów Enigmy to nietypowy epizod polskich dziejów. Brak w nim brawury i heroizmu, spontanicznego, lecz krótkotrwałego porywu. Zastąpiły je rzetelna naukowa wiedza, długofalowe planowanie, konsekwencja w realizacji zamysłu i odporność wobec pokus chodzenia na skróty. Dały też rezultat odmienny od większości dokonań, które chętnie utrwalamy w podręcznikach historii; w krótszej perspektywie czasowej jeden z elementów decydujących o zwycięstwie w globalnym konflikcie, w dłuższej – rewolucję naukową, która odważnie wkracza w nasze codzienne życie.

Polski wątek tej historii rozpoczął się, gdy w 1928 roku niemiecka Reichswehra zastosowała maszynę szyfrującą Enigma, wynalezioną 10 lat wcześniej przez Arthura Scherbiusa. Niepozorne urządzenie generowało 3 * 10114 kombinacji – liczbę wielokroć przewyższającą liczbę atomów w znanym nam Wszechświecie. Złożoność szyfru odsyłała do lamusa wszystkie dotychczasowe metody łamania szyfrów i kodów.

Po pierwsze, matematyka

Pierwszym człowiekiem, który poważnie podjął nowe wyzwanie, był porucznik Maksymilian Ciężki z polskiego Biura Szyfrów. Zapewne pamiętał, że w lipcu 1920 roku, kiedy sowieckie dywizje stały u bram Warszawy, Polskę uratował nie cud, lecz wiedza kryptologów. Znaczny wkład w złamanie sowieckich szyfrów mieli matematycy, późniejsi profesorowie Leśniewski, Mazurkiewicz i Sierpiński. [Porucznik Ciężki] zaprojektował długofalową strategię ataku na szyfr Enigmy. Wybrał 26 studentów matematyki z Uniwersytetu Poznańskiego i zorganizował dla nich półroczny kurs kryptologii.

Jako pierwsi w Polsce łamaniem szyfru Enigmy zajęli się oficerowie z Biura Szyfrów, na czele z podpułkownikiem Maksymilianem Ciężkim (na zdjęciu po prawej).

fot.Centralne Archiwum Wojskowe/domena publiczna Jako pierwsi w Polsce łamaniem szyfru Enigmy zajęli się oficerowie z Biura Szyfrów, na czele z podpułkownikiem Maksymilianem Ciężkim (na zdjęciu po prawej).

Najlepszej ósemce kazał przez trzy lata praktykować łamanie tradycyjnych szyfrów. W tym okresie żaden z adeptów nawet nie usłyszał nazwy maszyny, która miała stać się ich przeznaczeniem. Dopiero jesienią 1932 roku przeniósł pozostałą trójkę, Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego, do warszawskiej siedziby Biura Szyfrów, i złożył na biurku Rejewskiego wszystkie informacje uzyskane dotąd przez polski wywiad na temat Enigmy.

Nie było tego wiele. Wywiady innych krajów świata także uważnie przyglądały się maszynie, doceniając jej rewolucyjne znaczenie. Dysponując podobną lub bogatszą informacją jak Polacy, szybko dochodziły do wniosku, że szyfr Enigmy jest niemożliwy do złamania i rezygnowały z dalszych prób. Brytyjczycy na długie 10 przedwojennych lat zrezygnowali z przechwytywania niemieckich depesz uznając, że szkoda czasu na rejestrowanie tekstów, których odczytanie i tak okaże się niemożliwe. I mieli rację tak długo, jak długo pozostawali na gruncie tradycyjnych metod kryptologii.

Komentarze (3)

  1. Edward Roeding Odpowiedz

    TO DZIĘKI TEMU, ZE OK 20 LAT WCZESNIEJ ONI ROZSZYFROWALI SOWIECKIE SZYFGRY I WYGRALI Z SOWIETAMI!
    MATEMATYKA A „CUD NAD WISŁĄ” Gdańsk 30.10.2008 r.

    Obrona Europy przed tzw. „czerwoną zarazą”. „Cudowna w „Cudzie nad Wisłą” była nie tylko Matka Boska, którą podobno sowieccy jeńcy widzieli jak unosi się nad polską tyralierą i osłania swoim płaszczem.
    -https://sites.google.com/a/enforcer.com.pl/enforcer-one/home/matematykaacudnadwisla
    • -http://www.kworum.com.pl/art1812,matematyka_a_8222_cud_nad_wisla_8221_.html

    -https://www.facebook.com/photo.php?fbid=323129404810222&set=pb.100013394945343.-2207520000.1514151809.&type=3&theater

  2. PawelPastuszka Odpowiedz

    Szkoda, ze nikt u Nas nie moze zrobic filmu, ktory przyblizylby osiagniecia Polakow, w zmaganiu z deszyfracja niemieckich bebenkow. Zrobiono za to film, ktory jakby tylko niechcacy udzial naszych matematykow zaznaczyl…jednak cala glorie przypisal naszym nieustraszonym, genialnym aliantom. Malo kiedy, ktokolwiek nieinteresujacy sie tematem, ma mozliwosc zapoznac sie z ta historia poza granicami. Szkoda….

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.