Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Artykuł

"Maja" czyli Eleonora Galica-Zarembina, podczas powstania warszawskiego pełniła funkcję łączniczki.

artykuł | 19.07.2019 | Autor:

„Przez ostatnie pięć dni jedzenia nie było w ogóle”. Łączniczka wspomina powstańczą codzienność

Kiedy wybuchło powstanie warszawskie, „Maja” miała szesnaście lat. Mimo młodego wieku walkę uważała za swoje zadanie – przysięgę na wierność Armii Krajowej złożyła już półtora roku wcześniej! Jak wspomina życie w czasie zrywu i czy młodzi ludzie, tacy...

Dzieci pracowały nie tylko w fabrykach i kopalniach, ale także w gospodarstwach. Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 17.07.2019 | Autor:

Dzieci do wynajęcia. Za ile dwieście lat temu można było wypożyczyć nieletniego pracownika?

James miał mniej więcej dziesięć lat, gdy rodzice wysłali go do pracy w gospodarstwie napotkanego po drodze nieznajomego. Dzieci takich jak on – pilnujących bydła, zbierających owoce, dojących krowy – były na początku XIX wieku setki tysięcy. Dlaczego...

Czy Wojciech Jaruzelski chciał liberalizowa polską gospodarkę, utrzymując rządy silnej ręki?

artykuł | 15.07.2019 | Autor:

Czy Polska w 1988 roku mogła pójść w ślady Chin?

Pod koniec lat 80. wielu komunistów wierzyło, że Polacy wcale nie pragną demokracji. Pogląd, że należy zaprowadzić nad Wisłą rządy silnej ręki, a kapitalizm wprowadzać tylnimi drzwiami, zyskiwał zwolenników. Jak realny był chiński scenariusz dla Polski?

Zimnowojenny wyścig zbrojeń niemal doprowadził świat do katastrofy nuklearnej. Na zdj. amerykańskie i radzieckie czołgi pilnujące jednego z przejść granicznych w Berlinie.

artykuł | 14.07.2019 | Autor:

Naukowcy, politycy czy wojskowi? Kto otworzył atomową puszkę Pandory i rozpętał zimną wojnę?

Zimna wojna trwała niemal pół wieku – i na zawsze zmieniła globalny układ sił. Jak świat wplątał się w tak długotrwałe tarapaty? Kto powinien za to odpowiedzieć? Naukowcy, żołnierze i funkcjonariusze, politycy? Czy w ogóle da się wskazać...

Czy możemy policzyć, ilu cywilów zginęło w czasie II wojny światowej?

artykuł | 13.07.2019 | Autor:

Ilu cywilów zginęło w czasie II wojny światowej?

Bombardowania. Pacyfikacje. Masowe egzekucje. W czasie II wojny światowej cywile mieli tyle samo powodów, by bać się śmierci, co wysyłani na front żołnierze. Czy możemy choćby oszacować, ile osób straciło życie między 1939 a 1945 rokiem?

Pracujące w kopalniach dzieci były narażone na wiele niebezpieczeństw. Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 12.07.2019 | Autor:

Ten wypadek wstrząsnął Wielką Brytanią. Ile dzieci musiało zginąć, by wreszcie zakazano ich pracy w kopalniach?

W 1838 roku w kopalni koło miejscowości Silkstone doszło do tragedii. Ofiarami okazały się głównie dzieci, chłopcy i dziewczynki w wieku od ośmiu do szesnastu lat. Fakt, że to najmłodsi wykonywali tak niebezpieczny zawód, zszokował brytyjską publiczność. Batalia...

Czy Gabriel Narutowicz zginął z powodu szaleństwa Niewiadomskiego? A może padł ofiarą politycznej nagonki?

artykuł | 10.07.2019 | Autor:

Wróg publiczny numer 1. Dlaczego pierwszy polski prezydent Gabriel Narutowicz musiał zginąć?

Gabriel Narutowicz był prezydentem zaledwie przez kilka dni. Ten nastawiony ugodowo i niezaangażowany w partyjne przepychanki polityk teoretycznie nikomu nie zawadzał. Mimo to zginął z ręki radykalnego nacjonalisty, malarza Eligiusza Niewiadomskiego. Dlaczego doszło do tej tragedii?

Wiele osób, którym udało się przeżyć atak, zginęło później w męczarniach z powodu choroby popromiennej i nowotworów (na zdj. kobieta i dziecko dzień po zbombardowaniu Nagasaki).

artykuł | 09.07.2019 | Autor:

„Mój Boże, cóżeśmy uczynili”. Ile osób zginęło w atakach na Hiroszimę i Nagasaki?

„Jedni mieli spalone brwi, z ich twarzy i rąk zwisała skóra. Inni z bólu unosili ramiona (…). Jeszcze inni szli i wymiotowali” – opisywał w 1946 roku ofiary ataków nuklearnych na Japonię amerykański dziennikarz John Hersey. Zabitych i...

Wstąpienie do stanu duchownego było dla średniowiecznych kobiet w zasadzie jedyną sensowną alternatywą dla małżeństwa.

artykuł | 08.07.2019 | Autorzy: i

Jak wyglądało życie codzienne w średniowiecznym klasztorze?

Dla średniowiecznych kobiet przywdzianie zakonnego habitu było często jedyną sensowną alternatywą dla zamążpójścia, choć oczywiście nie wszystkie decydowały się na to z własnej woli. Jak wyglądało życie tych, które – kierowane wiarą bądź przymusem – pozwalały zamknąć się...

Polacy znaleźli się w Sztokholmie... właściwie przypadkiem. Ilustracja poglądowa.

artykuł | 07.07.2019 | Autor:

Ponad czterysta lat temu dwunastu Polaków zajęło Sztokholm. Jak im się to udało?

Samuel Łaski był typem człowieka do zadań specjalnych. Zygmunt III Waza nieraz wysyłał go do Szwecji, której koronę usilnie chciał odzyskać. Poseł uczestniczył także w wyprawie z 1598 roku – i na czele jedenastu ludzi zdobył samą stolicę....

Akowcy infiltrowali Gestapo i Sipo, wysyłając ich funkcjonariuszom rozmówców. Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 04.07.2019 | Autor:

Metoda „na rozmówcę”. Jak akowcy inwigilowali funkcjonariuszy gestapo?

Ta strategia była ryzykowna, ale i niezwykle skuteczna. Dzięki niej udało się zdobyć wiele cennych informacji i uratować dziesiątki osób przed strasznym losem. Na czym polegała metoda „na rozmówcę” i kogo udało się dzięki niej rozpracować?

Dzięki reformom Sobieskiego możliwe były zwycięstwa nad Turkami.

artykuł | 03.07.2019 | Autor:

Reforma armii według Sobieskiego. Jak zmieniło się polskie wojsko za jego czasów?

Przestarzałe uzbrojenie i struktury oraz konieczność zwoływania pospolitego ruszenia za każdym razem, gdy wróg pojawił się na horyzoncie. W połowie XVII wieku polska armia prezentowała się nie najlepiej. Gdyby nie reformy, które przeforsował Sobieski, prawdopodobnie nie dalibyśmy rady...

Jagiełło ożenił się z Anną Cylejską po śmierci Jadwigi.

artykuł | 01.07.2019 | Autor:

Dlaczego Władysław Jagiełło puścił wolno kochanka swojej drugiej żony?

Małżeństwo Władysława Jagiełły i Anny Cylejskiej nie było – delikatnie rzecz ujmując – zbyt udane. Kiedy jednak zarzucono królowej niewierność, wydawało się, że urażony monarcha zareaguje gwałtownie, zwłaszcza, że zdrada stawiała pod znakiem zapytania pochodzenie jego córki. Właściwie...

Grupa przewodników po kanałach po wyjściu na powierzchnię.

artykuł | 30.06.2019 | Autor:

Jak powstańcy przemieszczali się w labiryncie warszawskich kanałów?

Brud, ciemność, smród, a na dodatek brak wyraźnych punktów orientacyjnych. Bez doświadczonego przewodnika łatwo było zgubić się w podziemnym labiryncie. Perspektywa pobłądzenia w kanałach była dla powstańców równie przerażająca, co spotkanie oko w oko z Niemcami. Jak radzili...

„Kościół katolicki trwa nadal - powiedział doktor Goebbels - ponieważ od dwóch tysięcy lat wciąż powtarza to samo. Partia narodowosocjalistyczna musi robić tak samo".

artykuł | 28.06.2019 | Autor:

Kto tak naprawdę ją wymyślił? Krótka historia propagandy według Normana Daviesa

Jej rozkwit przypada na XX wiek, kiedy w systemach totalitarnych media jednogłośnie wpajały obywatelom narzucone przez władzę przekonania. Ale propagandyści działali już wiele wieków przed tym, jak bolszewicy i naziści wkroczyli na scenę historii. Gdzie zrodziła się współczesna...

Josef Mengele na froncie wschodnim służył w szeregach Dywizji Pancernej "Wiking".

artykuł | 27.06.2019 | Autorzy: i

„Znakomicie sprawdził się w obliczu wroga”. Jak przebiegała kariera wojskowa Josefa Mengelego?

Anioł Śmierci z utęsknieniem wypatrywał wojny i jeszcze przed jej wybuchem przeszedł szkolenie wojskowe, by później móc dołączyć do najbardziej fanatycznej formacji w armii III Rzeszy – Waffen SS. To w niej stawiał pierwsze kroki na froncie.  Zanim...

Nie wszystkie dzieci były przyjmowane do "zwykłych" szkół. Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 26.06.2019 | Autor:

Szkoły dla obdartusów. Gdzie trafiały dzieci zbyt zabiedzone, by przyjęły je „normalne” placówki?

W XIX wieku dla wielu najmłodszych edukacja stanowiła niedostępny luksus. Dopiero kiedy w połowie stulecia pojawiły się „szkoły dla obdartusów”, tysiące dzieci zdobyło szanse na to, by nauczyć się pisać i czytać. Na lekcje chodziły po pracy –...

Dlaczego Armia "Poznań" nie dostała zielonego światła, aby wesprzeć inne jednostki walczące z Niemcami? Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 25.06.2019 | Autor:

Po 1 września ta polska armia przez kilka dni stała bezczynnie. Dlaczego nie pozwolono jej ruszyć do walki?

Niemieckie uderzenie na Polskę nadeszło z dwóch kierunków – z południa i z północy. Broniąca ziem zachodnich armia „Poznań” znalazła się w operacyjnej pustce. Jej dowódca nieraz prosił o pozwolenie na zbrojne wsparcie wojsk na innych frontach. Czy...

W kołchozach na wywożonych Polaków czekała mordercza praca i fatalne warunki życia. Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 24.06.2019 | Autor:

„Dlaczego traktujecie nas gorzej niż bydło?”. Wspomnienia Polki wywiezionej do sowieckiego kołchozu

Grażyna, jej matka i siostry w 1940 roku zostały wywiezione w głąb Związku Radzieckiego. Już sama podróż okazała się prawdziwym koszmarem. Nic jednak nie było w stanie ich przygotować na warunki, które zastały na miejscu – w północnym...

Śmierć Leszka Białego.

artykuł | 22.06.2019 | Autor:

Wrogowie urządzili mu w Gąsawie krwawą łaźnię. Dlaczego Leszek Biały został zamordowany?

Uwikłany w konflikt między Władysławem Laskonogim a jego bratankiem Leszek Biały zapewne nie przypuszczał, jaką cenę przyjdzie mu za to zapłacić. Zabójcy dopadli go podczas zjazdu w Gąsawie w… łaźni. Jego śmierć wstrząsnęła krajem. Ale dlaczego w ogóle...

Jedną ze stref neutralnych były Azory, które stały się dla aliantów ważnym punktem tranzytowym.

artykuł | 20.06.2019 | Autor:

Które państwa europejskie zachowały neutralność w czasie II wojny światowej i jak im się to udało?

Wbrew częstym wyobrażeniom II wojna światowa nie ogarnęła całego Starego Kontynentu. Kilku państwom udało się uchronić przed wojenną zawieruchą. O które państwa chodzi i jaką cenę zapłaciły za pokój? O „strefie neutralnej” w pogrążonej w konflikcie Europie opowiada...

Wrogość Ukraińców w stosunku do Piłsudskiego nieustannie narastała od 1918 roku (na zdj. Piłsudski podczas przeglądu oddziałów w Mińsku w 1919 roku).

artykuł | 11.06.2019 | Autor:

Dlaczego w 1921 roku Ukraińcy chcieli zamordować Józefa Piłsudskiego?

Po I wojnie światowej większość Polaków kochała Piłsudskiego. Tego samego nie można było powiedzieć o Ukraińcach, którzy za główny cel wyznaczyli sobie… zabicie Marszałka. 25 września 1921 roku przeprowadzili nieudany zamach na Ziuka. Ale za co tak bardzo...

Starynkiewicz, choć wysłany do Warszawy przez cara, nie zamierzał gnębić ludności. Zależało mu przede wszystkim na polepszeniu sytuacji warszawiaków.

artykuł | 09.06.2019 | Autor:

Ten Rosjanin uratował Warszawę. W jaki sposób tego dokonał?

Pod koniec XIX wieku dawna stolica Polski była prowincjonalnym miastem, któremu groziła… epidemia dżumy. W ciągu kilkunastu lat niebezpieczeństwo zażegnano, a Warszawa zaczęła zmieniać się w metropolię. Wszystko za sprawą Sokrata Starynkiewicza, Rosjanina, który zamiast burzyć, wolał budować.

Henryk VIII na każdym kroku spodziewał się próby otrucia. Aby zabezpieczyć się przed zabójstwem, wdrożył szereg procedur „profilaktycznych”.

artykuł | 08.06.2019 | Autor:

Jak renesansowi władcy chronili się przed próbami otrucia?

Renesansowi medycy często nie potrafili odróżnić, czy ktoś zginął z powodu trucizny, czy zabiła go nagła choroba. Zdarzało się, że błędnie przypisywali królewskie zgony zatruciom. Z drugiej strony źródła dowodzą, że lęk przed zabójczymi substancjami nie był jedynie...

Dzieci w fabrykach wykonywały najróżniejsze zajęcia. Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 04.06.2019 | Autor:

Pierwszy dzień w pracy w fabryce bawełny. Wstrząsające wspomnienia kilkulatka

Robert miał siedem lat, gdy zatrudniono go do pracy w fabryce bawełny. Cieszył się, że czeka go nowe życie – wyobrażał sobie, że wszystko będzie lepsze, niż smutna egzystencja w przytułku. Już pierwszy dzień uświadomił mu jednak, jak...

  • Wybierz epokę:

  • Wybierz miejsce akcji:

  • Wybierz temat:

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.