Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Życie codzienne

Wiele mówi się o galicyjskiej nędzy. Ale jak naprawdę wyglądało życie w Krakowie pod koniec XIX wieku?

artykuł | 16.12.2017 | Autor:

Stolica polskiej nędzy. Jak bardzo zabiedzony był XIX-wieczny Kraków?

Miasto już w połowie wieku było przeludnione. Kiedy zaczęli docierać do niego mieszkańcy wsi, uciekający przed legendarną galicyjską nędzą, sytuacja stała się tragiczna. Przynajmniej zdaniem tych, którzy na widok biedy nie odwracali wzroku.

Co jedli nasi przodkowie w neolicie? (fot. lic. CC0)

miniatura | 14.12.2017 | Autor:

Co ludzie jedli w epoce kamienia? Jadłospis sprzed 5000 lat

Czy można ustalić co jedli ludzie żyjący w epoce neolitu? Skąd czerpać wiedzę? I czy te potrawy w ogóle były smaczne?

artykuł | 09.12.2017 | Autor:

Wyspa przestępców. Norman Davies tłumaczy jak powstała współczesna Australia

Pierwsi biali mieszkańcy kontynentu byli garstką drobnych złodziejaszków, przestępców mniejszego kalibru i poszukiwaczy przygód. Zesłani przymusowo do więzień i kolonii karnych na drugim końcu globu, przeżywali prawdziwe piekło. Jak mimo tego udało im się stworzyć nowe, normalne życie?

news | 09.12.2017 | Autor:

Chcesz wypić za pilotów z Dywizjonu 303? Teraz możesz to zrobić wódką wzorowaną na trunku, jaki pędzili!

Na polski rynek właśnie wkroczyła wódka Squadron 303, inspirowana tradycją polskiego dywizjony lotniczego. Kształt butelki przypomina używane przez pilotów piersiówki, a w recepturę odtworzył profesor biochemii z Oksfordu. Ostrzegamy jednak: nie jest to tani alkohol!

Na wielu holenderskich obrazach mieszkania są wystawnie urządzone, a ludzie wyglądają na zadowolonych i szczęśliwych. Czy Niderlandy były krainą mlekiem i miodem płynącą?

artykuł | 07.12.2017 | Autor:

To było najbogatsze państwo Europy. Zapomniane imperium kolonialne, którego historia daje do myślenia

Jego mieszkańcy otaczali się obrazami, a za kwiaty skłonni byli płacić ogromne pieniądze. Z kolonii sprowadzali jedwabie, diamenty i drogie przyprawy. Na handlu nimi zarabiali krocie. Państwo idealne? A może tylko idealna iluzja?

recenzja | 03.12.2017 | Autor:

Niezwykłe życie zwykłych kobiet. Dlaczego warto czytać o naszych prababkach?

Historia Polski to nie tylko historia mężczyzn. Aleksandra Zaprutko-Janicka pokazuje jak ważna była w dwudziestoleciu rola „zwykłych” kobiet. „Zwykłych”, czyli tych, które zajmowały się codziennymi sprawami i podejmowały pracę, aby zapewnić domownikom godną egzystencję. „Zwykłych”, ale nie zwyczajnych. 

W średniowieczu niewielu śmiałków decydowało się na podróże poza Europę. Relacje tych, którzy się na to zdobyli, są bezcenne.

artykuł | 30.11.2017 | Autor:

10 cudów średniowiecznego świata. Miejsca, które olśniewały wędrowców

Podróżnicy opowiadali o nich niestworzone historie. Niektóre okazały się później wyssane z palca, ale inne – nie mniej zadziwiające – były prawdziwe. I świadczyły o tym, że poza Europą istnieją też nieznające chrześcijaństwa, a jednak wspaniałe cywilizacje. Pod...

Karol Wielki na obrazie Albrechta Dürera.

miniatura | 29.11.2017 | Autor:

Krótka historia pleśniowego sera. Uwielbiał się nim objadać już sam Karol Wielki

W 774 roku, w drodze powrotnej z kampanii przeciwko Longobardom, Karol Wielki zatrzymał się na płaskowyżu Brie, w pobliżu opactwa Meaux. Braciszkowie podali mu postną porcję sera. Nalegali, żeby zjadł wszystko, razem ze skórką.

Chociaż o Czarnobylu mówi się przede wszystkim w kontekście wybuchu reaktora, to ukraińskie miasto miało swoją historię na długo przed tym.

artykuł | 27.11.2017 | Autor:

Co było w Czarnobylu przed elektrownią i przed wielką katastrofą?

Posiadłość myśliwska ruskiego księcia, szlachecka ostoja tolerancji, prowincjonalny sztetl. Czarnobyl ma historię długą i zawiłą. A do tego: niezmiennie związaną z Polską.

Henryk Poddębski z aparatami fotograficznymi w Łowiczu w 1939 roku. Zdjęcie pochodzi z albumu "Niepodległa Poddębskiego".

news | 25.11.2017 | Autor:

Od zapadłych chat, po nowoczesne fabryki. Unikalne fotografie przedwojennej Polski teraz dostępne za darmo online

Narodowe Archiwum Cyfrowe udostępniło właśnie wyjątkowy zbiór fotografii. Album ze zdjęciami jednego z najważniejszych fotografów dwudziestolecia międzywojennego właśnie znalazł się w Internecie. Kolekcję wyróżniają oryginalne i bardzo szczegółowe opisy autora.

Korneli Szlegel: Polonez pod gołym niebem (fot. domena publiczna)

miniatura | 24.11.2017 | Autor:

„Przydługa pijacka stypa”. Czy czasy dynastii saskiej rzeczywiście były jedną niekończącą się balangą?

„Gdy August pił, cała Polska była pijana” – brzmiało popularne powiedzenie, odnoszone do czasów Augusta II (1697–1733) oraz Augusta III Sasa (1733–1763). Ile było w nim prawdy?

Tabliczka „Nur für Juden – Tylko dla Żydów” na warszawskim tramwaju w październiku 1940 roku.

artykuł | 21.11.2017 | Autor:

Polska pomoc dla Żydów. Jak powstała i czym była Żegota?

Polski rząd w Londynie, pomimo tragicznej sytuacji całego społeczeństwa, miesięcznie przekazywał nawet po kilka milionów złotych, by pomóc przetrwać polskim Żydom. Kto zorganizował Radę Pomocy Żydom „Żegota”? Jak powstał jej słynny kryptonim? Jak funkcjonowała ta organizacja? Ilu ludziom...

Księga henrykowska

miniatura | 21.11.2017 | Autor:

„Daj, ać ja pobruczę, a ty poczywaj”. Co powinieneś wiedzieć o pierwszym zdaniu zapisanym w języku polskim?

Najstarsze zdanie po polsku nadal budzi pytania i wątpliwości naukowców. Co wiemy z całą pewnością, a czego możemy się tylko domyślać?

Detal z asyryjskiej terakoty.

news | 12.11.2017 | Autor:

Niepłodność i surogacja to świeże wymysły? Nowe odkrycie tureckich archeologów udowadnia, że takie myślenie to błąd

Na terenie dzisiejszej Turcji archeolodzy natrafili na niezwykłe pismo z epoki brązu. To najstarszy znany zapis, poruszający temat niepłodności. Zawiera również zaskakujące rozwiązanie tego problemu.

Pierwszy cesarz Chin przed zjednoczeniem kraju panował właśnie w Qin.

news | 10.11.2017 | Autor:

Odnaleziono luksusowe łaźnie sprzed ponad 2000 lat. Gdzie szorowali ciała król i członkinie jego haremu?

Podczas badań archeologicznych w Xi’an chińscy archeolodzy natrafili na pozostałości trzech imponujących królewskich łaźni. Miejsce badań nie jest przypadkowe. To w okolicach Xi’an przed laty odnaleziono słynną terakotową armię, złożoną z tysięcy figur wyobrażających żołnierzy mających strzec cesarskiego grobowca.

Jedna z najsłynniejszych przedwojennych knajp - Oaza.

artykuł | 09.11.2017 | Autor:

Najsłynniejsze knajpy przedwojennej Polski

W Adrii jednocześnie przygrywały trzy orkiestry. Na pięterku słynnej Ziemiańskiej przesiadywali najważniejsi warszawscy literaci. A w mordowni u Joska? Tam bawili się tylko ci, którzy znali tajne hasło.

recenzja | 03.11.2017 | Autor:

„Migranci wbrew swej woli” (Swietłana Mulina)

Polityka karna rosyjskiego samowładztwa, mająca na celu zgnębienie powstańczego ducha. Chociaż problematyka ta doczekała się szeregu opracowań, wciąż pozostaje tu ogrom zagadnień niezbadanych. Ten obszar uzupełnia Swietłana Mulina, która dotyka spraw bliskich sercu bodaj każdego Polaka. 

Amerykańskie domowe lodówki z lat 20. (fot. domena publiczna)

artykuł | 01.11.2017 | Autor:

W przedwojennej Polsce niemal nikogo nie było stać na lodówkę. Jak w takim razie radziły sobie nasze prababki?

Dzisiaj trudno sobie wyobrazić życie bez lodówki. W II Rzeczpospolitej to posiadanie takiego sprzętu pozostawało w strefie wyobrażeń. Kosztował tyle, co nowy samochód. I typowa Polka musiała wiedzieć co zrobić, by obejść się bez niego.

artykuł | 19.10.2017 | Autor:

W 1956 roku w Polsce zalegalizowano aborcję. Jakie były tego efekty?

Prymas piszący o „ustawie śmierci narodu”. Lekarze obnoszący się ze swoją pobożnością, bo odebrano im dochody z pokątnych skrobanek. I kobiety, którym tylko teoretycznie dano prawo do decydowania o czymkolwiek.

Rabin Ichaskel Lipszyc, prezes Związku Rabinów. 1932 rok.

artykuł | 09.10.2017 | Autor:

Wszystko co chciałbyś wiedzieć o żydostwie w przedwojennej Polsce. Podsumowanie tematu według Władysława Bartoszewskiego

Ilu ich było? Jaki mieli wpływ na polską politykę? Czy uważali polski za swoją mowę ojczystą? Czy należeli do naszych elit? Przypominamy słowa Władysława Bartoszewskiego.

Jakie szanse miała kobieta pragnąca lepszej pracy, niż ta polegająca na usługiwaniu innym? Kadr filmowy.

artykuł | 08.10.2017 | Autor:

Równouprawnienie po polsku. Przed wojną nawet kobiety wzywały do zwalniania z pracy kobiet… by zrobić miejsce dla mężczyzn

Od nauczycielek wymagano bezwzględnego celibatu. Urodzenie dziecka skutkowało zwolnieniem. A władze państwowe wprost nakazywały, by kobiety pomijać przy awansach i wyrzucać z pracy, gdy tylko braknie stanowisk dla panów. To wszystko w przedwojennej Polsce.

Aleksandra Zaprutko-Janicka otwarcie mówi o tym, jak wyglądało życie kobiet w przedwojennej Polsce.

wywiad | 03.10.2017 | Autorzy: i

Niewolnice swoich mężów. Jak naprawdę w przedwojennej Polsce traktowano kobiety?

Pracowały na kilka etatów. W ciągu dnia zarabiały w biurach, szpitalach, nierzadko w cudzych domach, by wieczorem powrócić do własnych czterech ścian i zacząć pracę od początku. Oprać, wypucować, nakarmić… O wszystkim musiały pamiętać i wszystko było na...

artykuł | 01.10.2017 | Autor:

Sześć milionów głodujących. Jak wyglądało życie zwykłych Polaków w II Rzeczpospolitej?

Na wsi bez pracy pozostawały trzy miliony ludzi. W mieście o kolejne trzy miliony obywateli już głodowały. Nędza pustoszyła robotnicze dzielnice, dewastowała życie miasteczek, niszczyła i tak wątłą klasę średnią. A to wszystko w pięknej Drugiej Rzeczpospolitej.

"U Doktora". Ilustracja z czasopisma "Bocian" z 1924 roku.

artykuł | 27.09.2017 | Autor:

Wstydliwe, przepełnione trwogą i obrzydzeniem. Tak wyglądały początki seksuologii

"Pod względem zwyrodnienia płciowego grozi już chyba ludzkości pełna zagłada" - twierdzili specjaliści. Badanie seksu zrodziło się ze strachu. I z głębokiego przekonania o powszechności degenerujących dewiacji.

Al Capone zbił prawdziwą fortunę na handlu alkoholem w czasie prohibicji.

artykuł | 23.09.2017 | Autor:

Jak bardzo bogaty był Al Capone?

50 milionów za alkohol, 25 milionów z hazardu, 10 z prostytucji i tyle samo z narkotyków. To dochody słynnego gangstera… z jednego tylko roku. Ile łącznie Capone zarobił na swojej przestępczej karierze?