Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Władza i polityka

Posiedzenie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego pod przewodnictwem gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Warszawa, 14 XII 1981 (fot. domena publiczna).

miniatura | 18.12.2017 | Autor:

Rządy Wrony. Czym była Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego?

Nieprzypadkowo generała Jaruzelskiego nazywano „Ślepowronem”. Stał w końcu na czele „zielonej wrony”, o której cichcem mówiono: „Wrona orła nie pokona!”. Co należy wiedzieć o Wojskowej Radzie Ocalenia Narodowego?

"Krzyżacy" Aleksandra Forda. Kadr z filmu.

miniatura | 16.12.2017 | Autor:

Czy Krzyżacy naprawdę próbowali obrazić Jagiełłę, wręczając mu dwa nagie miecze? A może król nie zrozumiał o co chodzi?

Na pierwszy rzut oka można odnieść wrażenie, że Jagiełło nie znał, albo przynajmniej nie rozumiał rycerskich obyczajów. Czy honorowy gest niesłusznie odczytał jako popis pychy?

recenzja | 15.12.2017 | Autor:

„Narodziny potęgi” (Michael Morys-Twarowski)

Każdy o nim słyszał. Każdy widział jego wizerunek na 20-złotowym banknocie. Ale co wiemy o Bolesławie Chrobrym na pewno, a co jest tylko legendą? Żywot naszego pierwszego koronowanego władcy wziął na warsztat Michael Morys-Twarowski.

Obrady sejmu były ważnym wydarzeniem w życiu narodu. Upowszechnienie liberum veto sprawiło jednak, że wiele sejmów rozchodziło się bez podjęcia jakichkolwiek uchwał.

artykuł | 14.12.2017 | Autor:

Czy liberum veto naprawdę doprowadziło do upadku Rzeczypospolitej?

Zasada Liberum veto nie cieszy się wśród historyków dobrą opinią. Stała się synonimem warcholstwa i nadużywania złotej szlacheckiej wolności. Ale co tak naprawdę o niej wiemy? I czy „wolne nie pozwalam” rzeczywiście było dla Polski aż tak szkodliwe?

konkurs | 13.12.2017 | Autor:

Podróż, która zmieniła bieg historii. Jak Lenin dotarł do Rosji?

Trwa rok 1917. Straty wojenne rosną. Tymczasem w neutralnej Szwajcarii przebywa mało znany rewolucjonista, Włodzimierz Lenin. Niemieckie władze postanawiają wysłać go na wschód, by zdestabilizować przeciwnika. To właśnie o tej podróży przypomina książka „Lenin w pociągu”, która jest...

Józef Piłsudski (fot. domena publiczna)

miniatura | 13.12.2017 | Autor:

„Czynię próbę, czy można jeszcze w Polsce rządzić bez bata”. Tak Józef Piłsudski mówił do demokratycznie wybranych przedstawicieli narodu

Piłsudski nie ukrywał, że jest gotów wprowadzić w Polsce twardą dyktaturę, jeśli sytuacja nie potoczy się po jego myśli. I wprost nawiązał do wzorów z czasów zaborów.

Manifestacje niepodległościowe w Katalonii (fot. Josep Renalias - Lohen11, CC BY-SA 3.0)

news | 12.12.2017 | Autor:

Madryt za karę grabi katalońskie muzea? Nowa odsłona sporu niepodległościowego w Hiszpanii

W poniedziałek 11 grudnia w Katalonii po raz kolejny doszło do starć pomiędzy separatystami, a policjantami. Tym razem poszło o… obiekty, które wysłannicy Madrytu próbowali wynieść z lokalnego muzeum.  

Zygmunt III Waza (fot. domena publiczna).

miniatura | 12.12.2017 | Autor:

Zygmunt III Waza nie mógł liczyć na ciepłe przyjęcie ze strony polskich elit. Podczas koronacji nazwano go niemotą i diabłem

Młody król nie zrobił dobrego pierwszego wrażenia na najpotężniejszym polskim możnowładcy. Cierpkie powitanie było tylko początkiem jątrzącego się przez lata konfliktu.

Siedziba PAP (fot. Marek Mazurkiewicz, lic. CCA-SA3.0 ).

news | 11.12.2017 | Autor:

Samozwańczy trybunał znów będzie skazywać „komuchów” na infamię. Zapytaliśmy PAP, czemu bierze udział w organizowaniu tej hucpy

Już jutro kolejne posiedzenie „Społecznego Trybunału Narodowego” w siedzibie Polskiej Agencji Prasowej. Ów sąd „skazuje” na infamię i podaje publicznie adresy sądzonych. Internauci śledzący obrady trybunału nawołują, by uśmiercić skazanych. Zapytaliśmy PAP dlaczego takie wydarzenie gości pod dachem...

miniatura | 10.12.2017 | Autor:

Dziwaczny zakład między Lechem Wałęsą i Adamem Michnikiem

„Prawdopodobnie Wałęsa tak się nadaje na prezydenta jak ja na spikera” – ostrzegał Adam Michnik przed wyborami w 1990 roku. Ale gdy przyszło co do czego, zgodził się wypełnić warunki niedopowiedzianego zakładu.

Fragment zachowanego tekstu przywileju koszyckiego

artykuł | 10.12.2017 | Autor:

Przywilej koszycki. Polityczny majstersztyk czy kompromitujące ustępstwo?

Przywilej koszycki przeszedł do historii jako zarzewie kryzysu państwa, niemocy dynastii i samowoli polskiej szlachty. Anarchię kolejnych wieków zrzucano na barki Ludwika Węgierskiego, a wraz z nim – także Elżbiety Łokietkówny. Czy jednak słusznie?

Sala obrad pierwszego Krajowego Zjazdu Delegatów Komisji Księży przy ZBoWiD zorganizowanego w dniach 20–21 lutego 1952 r. w Warszawie z udziałem 350 duchownych. Ilustracja z książki "Abecadło PRL-u".

miniatura | 10.12.2017 | Autor:

Co 10 polski kapłan współpracował ze stalinowskimi władzami. Kim byli „księża patrioci” wysługujący się komunie?

Komunistyczne władze dążyły do rozbicia polskiego kościoła, uniezależnienia go od Watykanu i wykorzystania na potrzeby partii. Tysiąc kapłanów – nazywanych „księżmi patriotami” – poparło ich wysiłki.

recenzja | 08.12.2017 | Autor:

„Kampucza” (Patrick Deville)

Ludobójstwo dokonane na własnym narodzie przez kilku „przyjaciół” staje się dla Patricka Deville’a pretekstem do refleksji nad sytuacją człowieka zanurzonego w nurcie krwawej historii. A wszystko dzieje się w miejscu i czasie tak mało przez nas znanym: nad...

Nowożytne wyobrażenie diabła (fot. domena publiczna)

miniatura | 08.12.2017 | Autor:

Czy krakowski biskup za pieniądze przymykał oko na satanistów?

Nic nie wiadomo o tym, by w XVI-wiecznej Małopolsce grasowali sataniści. Ale zwierzchnik miejscowego Kościoła wyznawał ponoć prosty i pełen cynizmu pogląd: „Wierz sobie w kozła, jeśli chcesz, bylebyś dziesięcinę płacił”.

Józef Piłsudski nie bał się wygarnąć politykom, co o nich sądzi (fot. domena publiczna).

miniatura | 07.12.2017 | Autor:

„Każę powiesić albo rozstrzelać stu albo dwustu tych łajdaków”. Dlaczego Józef Piłsudski tak bardzo gardził polskim Sejmem?

Piłsudski w demokratycznym sejmie widział tylko wielką kloakę. Posłów uważał za złodziei i drani. Końcowo ich nie powiesił. Ale z drugiej strony wprost kazał aresztować ludzi, z których poglądami się nie zgadzał.

Obraz Wojciecha Kossaka z 1909 roku pt. "Rugi pruskie".

artykuł | 06.12.2017 | Autor:

Co każdy Polak powinien wiedzieć o germanizacji. Jak Niemcy próbowali nam odebrać język, kulturę i tożsamość?

„Polskość jest i pozostanie żywiołem wrogim” – podkreślał nadprezydent prowincji poznańskiej Eugen von Puttkamer. „Bijcie w Polaków. Nie pozostaje nam nic innego jak ich wytępić” – wtórował mu Otto von Bismarck. Jak wielką akcję germanizacji wprowadzali oni w...

Gen. Józef Chłopicki (fot. domena publiczna)

miniatura | 06.12.2017 | Autor:

„Kury im macać, a nie rewolucję robić”. Tak przywódca powstania listopadowego mówił o ludziach, którzy je wywołali

Półgłówki i wariaci, którym brakuje piątek klepki. Józef Chłopicki nie miał litości dla inicjatorów powstania. Dlaczego więc stanął na jego czele?

Sesja Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.

opinia | 05.12.2017 | Autor:

Czy w 1917 roku Rosja mogła się stać wolnym i demokratycznym krajem?

Jeśli coś łączy zwolenników i przeciwników tezy o możliwości zaistnienia demokracji w Rosji, to tendencja do wskazywania na rok 1917. To on zdeterminował polityczną drogę naszego wschodniego sąsiada. Od tego, co wówczas nastąpiło przez całe kolejne stulecie będzie...

Polski projekt imperialny upadł kilka wieków temu, ale pozostałości polskich ambicji do dzisiaj stanowią punkty sporne w dyskusjach z naszymi sąsiadami.

opinia | 04.12.2017 | Autor:

Polskie imperium zła. Czy nasi sąsiedzi mają rację, wspominając Rzeczpospolitą jako wrogie, zaborcze mocarstwo?

Czy można mówić o polskim imperializmie? W ostatnich wiekach Polska częściej sama padała ofiarą drapieżnych sąsiadów, ale nie zawsze tak było. Zanim polskie imperium upadło, władcy znad Wisły bez litości podbijali kolejne krainy. Nasi sąsiedzi mogą o tym...

Operacja "Spotlight" 1955. (fot. domena publiczna)

miniatura | 30.11.2017 | Autor:

Za komuny też planowano stworzyć tarczę. Tyle, że „antybalonową”, a nie „antyrakietową”

Nad Polskę wysłano ćwierć miliona balonów. Reżimowa prasa alarmowała, że wroga operacja zaburza żeglugę powietrzną, prowadzi do zranień, poparzeń i strat „ w mieniu obywateli”. Aparat komunistyczny zaczął przymierzać się do zwalczenia „akcji balonowej” wszelkimi dostępnymi środkami.

Paweł Machcewicz (fot. Rudolf H. Boettcher (1rhb), lic. CCA-SA 4.0 Int.)

news | 29.11.2017 | Autor:

Agenci CBA w domu znanego historyka, który postawił się PiS-owi. Czy to nowy sposób uprawiania polityki historycznej?

28 listopada Paweł Machcewicz wysłał do mediów i do znajomych wiadomość, że w jego warszawskim domu zjawiło się dwóch agentów CBA. Historyk przebywa za granicą i jak sam stwierdza, obawia się, co stanie się gdy wróci do Polski.

Mołotow, Stalin i Woroszyłow. (fot. domena publiczna)

miniatura | 27.11.2017 | Autor:

„Pokraczny bękart traktatu wersalskiego”. Jak Wiaczesław Mołotow uzasadniał radziecką inwazję na Polskę?

Związek Radziecki nie tylko nie wypowiedział Polsce wojny, ale nawet – nie wycofał się z zawartego z nią paktu o nieagresji. A szef stalinowskiej dyplomacji, Wiaczesław Mołotow, zamiast argumentów miał tylko wyzwiska.

Plac Czerwony w Moskwie (fot. Uwe Brodrecht, lic. CC BY-SA 2.0)

news | 27.11.2017 | Autor:

Historyk z IPN-u wyrzucony z Rosji. FSB dało mu 24 godziny na opuszczenie kraju

Dr hab. prof. UJ Henryk Głębocki został zatrzymany przez rosyjską Federalną Służbę Bezpieczeństwa i wydalony z Rosji. Funkcjonariusze nie podali żadnej przyczyny. Historyk został wydalony z kraju.

Henryk Wujec (fot. Kontrola, lic. CC BY-SA 4.0)

miniatura | 27.11.2017 | Autor:

„Czuj się odwołany”. W jaki sposób Lech Wałęsa pozbył się jednego ze swoich najbliższych współpracowników?

„Sposób odwołania [Henryka] Wujca byłby na miejscu w monarchii. I tylko absolutnej” – komentowała „Gazeta Wyborcza” w połowie 1990 roku.

Polska flaga (fot. domena publiczna)

miniatura | 25.11.2017 | Autor:

Za komuny też zmieniano ordynację wyborczą. Tak by dać Polakom bezwartościowy pozór wolności i demokracji

W 1957 roku wyborcom dano szansę pozbycia się całej komunistycznej wierchuszki. Ale szansę tak fikcyjną, że do parlamentu nie dostał się… żaden kandydat spoza oficjalnej listy partii rządzącej.