Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Kompromitacja podczas koronacji. Czy Polacy byli gotowi w ostatniej chwili zabrać Henrykowi Walezemu koronę?

Czy Walezemu utrata korony groziła już w trakcie koronacji?

Czy Walezemu utrata korony groziła już w trakcie koronacji?

Henryk Walezy miał już na rękach krew tysięcy protestantów. Papież nalegał, by nowy król zostawił sobie furtkę, pozwalającą także w Polsce prześladować innowierców. Francuz wymyślił fortel, który zdecydowanie nie poszedł po jego myśli.

„Jeżeli nie przysięgniesz, nie będziesz panował” (łac. Si non iurabis non regnabis). Słowa te rzekomo zostały skierowane do króla-elekta Henryka Walezego podczas ceremonii koronacyjnej w katedrze wawelskiej 21 lutego 1574 roku przez przywódcę małopolskich kalwinów, Jana Firleja.

W rzeczywistości późniejsza legenda połączyła tu w całość dwa różne zdania tyczące zaprzysiężenia przez francuskiego księcia zasady tolerancji religijnej: „Jeżeli tego [tj. przysięgi] nie uczynisz, nie będziesz królem Polski” (Nisi id faceris, Rex in Polonia non eris) oraz „Przysięgnij królu, przyrzekłeś!” (Iurabis rex, promisisti!)

Pierwsze padło z ust Jana Zborowskiego podczas negocjacji toczonych z elektem przez polskie poselstwo w Paryżu, drugie zaś zostało wypowiedziane przez Firleja podczas koronacji.

Jan Firlej na obrazie Jana Matejki "Unia Lubelska".

Jan Firlej na obrazie Jana Matejki „Unia Lubelska”.

Artykuły henrykowskie nie powstały bez powodu

Zasada tolerancji religijnej została przyjęta w czasie bezkrólewia po śmierci Zygmunta Augusta przez zawiązaną w Warszawie konfederację szlachty (1573), następnie zaś wpisana do artykułów, nazwanych później henrykowskimi, oraz włączona do tekstu przysięgi koronacyjnej.

Determinację protestantów w dążeniu do zaprzysiężenia uchwały tolerancyjnej wzmacniało zwycięstwo podczas elekcji kandydatury Walezego, który ponosił współodpowiedzialność za wymordowanie wielu tysięcy francuskich kalwinów podczas paryskiej Nocy św. Bartłomieja 23/24 sierpnia 1572 roku.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.