Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

„Zagłada Żydów Sosnowca” (Natan Eliasz Szternfinkiel)

Niezbyt obszerna książka w białej okładce z kontrastującym z nią czarnym, rzucającym się w oczy tytułem. To niepozorne opakowanie kryje w sobie jednak wstrząsającą historię tragicznego losu Żydów, wydanych na pastwę nazistowskiego bestialstwa.

Książka Natana Eliasza Szternfinkla Zagłada Żydów Sosnowca” pierwotnie ukazała się drukiem w sierpniu 1946 roku jako jedyna publikacja przygotowana w Wojewódzkiej Żydowskiej Komisji Historycznej (WŻKH) w Katowicach. Po ponad 70 latach od pierwszego wydania doczekała się reedycji w opracowaniu badaczki Zagłady Aleksandry Namysło, stając się kolejną częścią z serii: „Wydania Krytyczne Prac Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej” – projektu prowadzonego przez Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie.

Badacz Zagłady z Działoszyc

Natan Eliasz Szternfinkiel pochodził z Działoszyc. Znane są fakty z przedwojennego życia mężczyzny, ale niewiele wiadomo o jego losach podczas okupacji. Członkowie najbliższej rodziny Szternfinkla, poza bratem Wolfem, nie przeżyli wojny. Fakt, że autor książki nie pochodził z Sosnowca, ani też nie spędził tam wojny jest istotny. Ukazuje bowiem brak emocjonalnego związku z miejscem, o którym przygotował historyczne opracowanie i stawia go w pozycji niemalże bezstronnego badacza Zagłady.

W ramach swoich obowiązków służbowych w WŻKH, gdzie pracował po wojnie, Szternfinkiel przeprowadzał wywiady z ocalonymi. Wykorzystywał je później w swojej pracy badawczej. Warto w tym miejscu podkreślić, że nie pozyskał on samodzielnie materiału do książki o zagładzie sosnowieckich Żydów. W zespole wraz z nim znaleźli się także doktor Abraham Feder oraz Ida Glücksztejn, odpowiedzialni za prace naukowe, a także Janina Masłowska, której zadaniem było przygotowanie tekstu do druku. Nazwiska tych badaczy nie zostały jednak wskazane ani we wstępie, ani w stopce redakcyjnej, chociaż znalazły się tam inne osoby, którym autor dziękował za pomoc w przygotowaniu książki. Dowiadujemy się o nich dopiero z Posłowia o roli WŻKH w Katowicach, napisanego przez Aleksandrę Namysło.

Siedziba Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie. To tutaj znajduje się archiwum Centralnego Komitetu Żydów w Polsce, którego jednym z organów była Centralna Żydowska Komisja Historyczna. Funkcjonująca w latach 1944-1947 zajmowała się dokumentacją Zagłady polskich Żydów i prowadzeniem działalności wydawniczej.

fot.Hubert Śmietanka/ CC BY-SA 2.5 Siedziba Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie. To tutaj znajduje się archiwum Centralnego Komitetu Żydów w Polsce, którego jednym z organów była Centralna Żydowska Komisja Historyczna. Funkcjonująca w latach 1944-1947 zajmowała się dokumentacją Zagłady polskich Żydów i prowadzeniem działalności wydawniczej.

Naciągnięta monografia

Praca Szternfinkla składa się z siedmiu rozdziałów opatrzonych siedmioma fotografiami powiązanymi tematycznie z tekstem pracy. Część opisową poprzedza krótki wstęp, a zamyka wybór źródeł: czternastu chronologicznie ułożonych dokumentów. Zastanawiający jest ich dobór, ponieważ nie są to teksty istotnych rozporządzeń lub kluczowych pism Centrali Żydowskich Rad Starszych Wschodniego Górnego Śląska, ale dokumenty dotyczące na przykład skrócenia drogi dla robotników, naprawy chodnika czy też zawiadomienie o przestępstwie: kradzieży jajek. Najważniejsze ze źródeł związane są z udziałem jednostek policyjnych w akcji specjalnej przeciwko Żydom w 1943 roku. Pojawiają się w nich informacje o czasie trwania akcji, a także o liczbie zaangażowanych osób.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.