Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

Zero jest znacznie starsze, niż dotychczas sądziliśmy

Fragment objaśnienia kształtu cyfr z rękopisu Bakhshali.

fot.domena publiczna Fragment objaśnienia kształtu cyfr z rękopisu Bakhshali.

Koncepcja zera była w matematyce istną rewolucją. Stanowi ona filar współczesnego sposobu liczenia i leży u podstaw ery cyfrowej. Historycy od dawna wiedzieli, że pomysł zrodził się w Indiach, ale dokładny czas jego powstania był nieznany. Do dziś.

Naukowcy z Uniwersytetu w Oksfordzie znaleźli najstarszą wzmiankę o cyfrze zero w hinduskim manuskrypcie z III lub IV wieku n.e. Należąca do Uniwersytetu Biblioteka Bodleian od 1902 roku miała w swoich zbiorach rękopis Bakhshali. Został on wykopany w 1881 roku przez rolnika w miejscowości o tej nazwie (dziś leży ona w dystrykcie Peszawar w Pakistanie).

Manuskrypt spisany jest na 70 kartach z kory brzozowej. Zawiera on setki zer zaznaczonych w postaci kropek. Zera te nie były używane jako osobne liczby. Stosowano je w kilkucyfrowym zapisie pozycyjnym, jak np. liczb 104 czy 1050.

Dotychczas próby datowania rękopisu Bakhshali wskazywały na to, że powstał on dopiero między VIII a XII wiekiem. Za pierwszy przykład wykorzystania zera uważano więc symbole ścienne na świątyni z IX wieku w Gwalior bądź rękopis „Brahmasphutasiddhanta” z początków VII wieku.

Badacze z Oxfordu wykorzystali datowanie radiowęglowe, by określić wiek manuskryptu. Rezultaty spowodowały dalsze komplikacje: rękopis Bakhshali to kilka tekstów spisanych w różnym czasie. Najstarsza jego partia powstała między 224 a 383 rokiem n.e., a znaleziono jeszcze dwie młodsze – w VII-VIII i IX-X wieku.

Profesor Marcus du Sautoy z Uniwersytetu w Oksfordzie otwarcie mówi, że manuskrypt ten to ziarno, z którego wykiełkowało zero dziś nam znane. Potrzebne jednak będą dalsze badania, by rozwikłać wszystkie jego sekrety.

Źródła informacji:

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.