Portal dla tych, którzy wierzą, że przeszłość ma znaczenie. I że historia to sztuka dyskusji, a nie propagandy.

W tym kraju co czwarty wyborca najchętniej zagłosowałby na… Stalina. Dlaczego Francuzi zakochali się w komunizmie?

Francuzi aż do końca wierzyli w komunizm.

fot.Andrew Kitzmiller/CC BY 2.0 Francuzi aż do końca wierzyli w komunizm.

Nadejdzie dzień, w którym ta kłamliwa burżuazyjna demokracja zostanie zastąpiona przez demokrację socjalistyczną, jak ta, która istnieje na przykład w Związku Radzieckim. W 1956, kiedy przywódca francuskich komunistów wygłaszał przytoczone słowa, obywatele bloku wschodniego nie mieli już złudzeń. Ale nad Sekwaną komunizm miał się doskonale. A Stalin ciągle uchodził za bohatera.

Lata 50. i 60. XX wieku to w bloku wschodnim okres pierwszych wielkich protestów przeciwko komunistycznej władzy. Rewolucja na Węgrzech w 1956 roku, poznański czerwiec 1956 roku i polski marzec roku 1968, praska wiosna – wszystkie te wydarzenia świadczą o rosnącym oporze wobec często zbrodniczych porządków zaprowadzonych w Europie Środkowej i Wschodniej przez Stalina i jego następców. Wydawałoby się, że w tych warunkach nie można już wierzyć w komunizm. A jednak w tym samym czasie całe tłumy mieszkańców Zachodu tęskniły za marksizmem, za komunizmem na modłę radziecką i za samym Stalinem.

Dwanaście lat, miliony komunistów

W historii Francuskiej Partii Komunistycznej (PCF) łatwo wskazać moment przełomowy. O ile przed II wojną światową w wyborach parlamentarnych uzyskiwała ona poparcie rzędu kilku procent, a swój najlepszy wynik wyborczy – niecałe 12% głosów – zawdzięczała jedynie sojuszowi z socjalistami w ramach Frontu Ludowego, to po 1944 r. popierało ją już 20-25% wyborców. W tym samym czasie znacząco wzrosła liczba członków partii. Zaraz po wojnie kartę członkowską posiadało ponad 800 tys. osób. Do PCF wstępowali przy tym także wybitni artyści i intelektualiści, jak Pablo Picasso, Louis Aragon i Paul Éluard. Swojego poparcia udzielał jej także filozof Jean-Paul Sartre.

Dla francuskich komunistów zakończenie II wojny światowej było prawdziwym przełomem. Na zdjęciu wyzwolenie Paryża w 1944 roku.

fot.domena publiczna Dla francuskich komunistów zakończenie II wojny światowej było prawdziwym przełomem. Na zdjęciu wyzwolenie Paryża w 1944 roku.

Skąd ten nagły wzrost popularności partii, która szczyciła się przyjaźnią z przywódcami Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, a na sztandarach miała Marksa, Engelsa, Lenina i Stalina? Badacze historii francuskiej inteligencji, Pascal Ory i Jean-François Sirinelli, piszą o „efekcie Stalingradu”. Wojenne sukcesy Związku Radzieckiego i fakt, że to ojczyzna rewolucji październikowej przyjęła na siebie główny ciężar walki z Hitlerem sprawiły, że uwierzono zarówno w model sowiecki, jak i w samą rewolucję i jej przywódców. Istnienie „efektu Stalingradu” potwierdził między innymi Edgar Morin, uznany francuski socjolog i teoretyk społeczny, który wstąpił do PCF w trakcie wojny i pozostawał jej członkiem aż do 1951 roku:

Stalingrad zmiótł, dla mnie i bez wątpienia dla tysięcy takich jak ja, krytyki, wątpliwości, niechęć. Stalingrad zmył wszystkie zbrodnie przeszłości, nie usprawiedliwiając ich. Okrucieństwo, procesy, likwidacje znalazły swój kres w Stalingradzie. Odwrót z 1941 roku, nieszczęścia, lęki, wszystko to doprowadziło do genialnej pułapki Stalina. Stalin utożsamił się z miastem swojego imienia, to ostatnie – z fabryką Czerwony Październik z jej uzbrojonymi robotnikami, fabryka z rewolucją październikową z 1917 roku, a wszystko to z wolnością świata, ze zwycięstwem w zasięgu wzroku, z wszystkimi naszymi nadziejami i świetlaną przyszłością.

Komentarze (3)

  1. A. Odpowiedz

    „….wybitni francuscy artyści i intelektualiści, jak Pablo Picasso, …” – Hiszpanie mogą mieć Pani za złe

    • Członek redakcji | Autor publikacji | Anna Winkler Odpowiedz

      Dzięki za czujność, rzeczywiście przymiotnik „francuski” nie powinien był się tam znaleźć – już usuwam swój błąd (i przepraszam Hiszpanów) ;)

  2. Andrzej Ciesla Odpowiedz

    Komunizm jako formacja spoleczna czy ekonomiczna mozliwy by byl w spoleczenstwie o wysokim poziomie moralnym a i wyksztalconym tez. Patologia wewnetrzna i zewnetrzna skutecznie przeciwstawiaja sie dominacji jego ideii.Chiny pozbywajac sie doktrynerstwa,konsekwentnie zwalczajac patologie i prowadzac madra polityke zewnetrzna staly sie mocarstwem.Wg zalozen KPCh do 2020 r maja zlikwidowac calkowicie ubostwo.Teoretycznie-teoria ewolucji Darwina neguje dominacje formacji opartych na humanistycznych wartosciach.No,ale pozyjemy-zobaczymy,o ile zdazymy.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.